Australië stuwt eensgezind economie omhoog

De regering van John Howard heeft in Australië een klein economisch wonder gerealiseerd. Maar het is de vraag of dat voldoende is voor herverkiezing.

De Australische economie presteert veel beter dan die van veel andere westerse landen. De economische groei op jaarbasis zal dit jaar uitkomen op ruim 2 procent. Voor volgend jaar wordt zelfs een groei van meer dan 3 procent verwacht. De conservatieve regering van minister-president John Howard kan daar met recht enige verantwoordelijkheid voor claimen. Het is echter de vraag of de Australiërs Howards coalitie van de Liberalen en de Nationale Partij zullen belonen met een nieuwe regeringstermijn. Blijkens de laatste opiniepeiling heeft de Laborpartij van Kim Beazley de eerder opgelopen achterstand ingelopen.

Howard kan terugkijken op een succesvolle invoering van een nieuwe omzetbelasting (btw), die hij bij de verkiezingen in 1998 al had aangekondigd. Daarmee werd het belastingstelsel in Australië aanzienlijk vereenvoudigd. Labor had zich in de vorige campagne fel tegen de nieuwe belasting verzet, maar heeft al aangegeven dat het deze niet zal afschaffen wanneer het de verkiezingen wint. Wel zal een Beazley-regering een aantal 'essentiële' goederen en diensten, van luiers tot en met begrafenissen, van de GST ontheffen.

De conservatieve coalitie, die aan de macht is sinds 1996, heeft de macht van de vakbonden aanzienlijk ingeperkt. Onafhankelijke waarnemers zeggen dat daarmee de Australische concurrentiekracht is gestegen. Het aantal collectieve arbeidsovereenkomsten waarin vakbonden een rol speelden is aanzienlijk verminderd. Labor zal trachten deze hervormingen enigszins terug te draaien, maar omdat in het bedrijfsleven nog maar eenvijfde deel van de werknemers vakbondslid is zal het effect daarvan beperkt zijn.

Voor het huidige economische succes van Australië is overigens een ongepland neveneffect van de belastinghervormingen verantwoordelijk. De invoering van de btw zorgde vorig jaar voor een tijdelijke terugval in de woningbouwmarkt. Die viel samen met de terugloop in de bouw ten tijde van de opening van de Olympische Spelen. Nu is er sprake van een duidelijke inhaalslag, die overigens verder wordt aangewakkerd door een nieuwe overheidspremie voor eerste huizenbezitters. Nog belangrijker is waarschijnlijk de extreem lage stand van de Australische dollar, die de uitvoer heeft opgestuwd.

De verkiezingsstrijd werd gedomineerd door het bootvluchtelingendebat en de Australische rol in de strijd tegen het terrorisme. In tegenstelling tot verkiezingen in voorgaande jaren bleef het economisch management in de strijd op de achtergrond. ,,Macro-economisch is er ook weinig verschil tussen regering en oppositie", zegt Bruce Hockman van de Deutsche Bank in Sydney. ,,Ze willen beide een begrotingsoverschot en onafhankelijke centrale bank. Alleen willen de conservatieven wat meer belastingverlagingen, terwijl Labor meer zal uitgeven aan onderwijs en gezondheidszorg.''

De verdere privatisering van Telstra, een voormalig staatscommunicatiebedrijf was wel een thema in de verkiezingsstrijd, dat de aandacht trok. De staat is thans nog voor 50,1 procent eigenaar. Labor zegt dat het Telstra niet verder zal privatiseren. Howards coalitie sluit verdere privatisering niet uit, maar geeft wel aan dat de dienstverlening in de afgelegen landelijke gebieden, waar de traditionele kern van de Nationale Partij is gevestigd, moet worden gewaarborgd.

In sommige landelijke gebieden ziet men plannen van Labor om een moratorium af te kondigen op het gebruik van oerbossen voor elektriciteitsopwekking met zorg tegemoet, omdat deze de daar dun gezaaide werkgelegenheid verder zullen verminderen. De Groenen vinden echter dat Labors oerbosplannen niet ver genoeg gaan. Senaatslid Peter Brown van de milieupartij zegt dat Beazley het beleid van Howard ten aanzien van het vermalen van oerbossen, onder andere voor de papierindustrie, steunt.

Milieuactivisten zijn wel content met Labors toezegging dat bij verkiezingswinst op zaterdag het Kyoto-akkoord over broeikasgasemissies zal tekenen en uitvoeren. Dat besluit kan mogelijk een effect hebben op de Australische steenkoolwinning en aluminiumindustrie. Milieuminister Robert Hill heeft gezegd dat het dom zou zijn het Kyoto-akkoord te tekenen, zolang de Verenigde Staten hetzelfde weigeren.

Tussen Labor en de conservatieven lijkt wel overeenstemming over internationale investeringen in Australië. Die willen ze beide stimuleren. De drempels die daartoe in de naam van het nationale belang worden opgeworpen zullen onder zowel Beazley als Howard beperkt zijn. Eerder dit jaar blokkeerde de Australische regering een overname door Shell van het Australische energiebedrijf Woodside. Die overname zou het nationale belang van Australië hebben geschaad omdat de uitvoering van een olie- en gaswinningsproject in de staat West-Australië in gevaar zou komen, besliste minister van Financiën Costello na een lange publieke discussie en een verdeeld advies van de buitenlandse-investeringscommissie.

    • Hans van Kregten