Verkiezingen in Australië toch nog spannend

In de laatste week voor de Australische parlementsverkiezingen, die zaterdag worden gehouden, is de spanning volledig teruggekeerd.

De laatste opiniepeiling geeft een winst aan voor oppositiepartij Labor, geleid door de 52-jarige Kim Beazley. De afgelopen weken voorspelden de meeste peilingen juist een overwinning voor de zittende conservatieve regeringscoalitie van premier John Howard (62). Hij had zich met succes als sterke leider geprofileerd in de bootvluchtelingendiscussie en rondom de Australische militaire bijdrage in de strijd tegen het terrorisme. Nu lijkt het binnenlandse programma van Labor met extra aandacht voor onderwijs en gezondheidszorg alsnog aan te slaan bij de kiezer.

De regering-Howard stelde zich hard op tegen bootvluchtelingen die recentelijk Australië trachtten binnen te komen. Ze werden geweigerd en doorgestuurd naar Papoea Nieuw Guinea en Nauru, die daarvoor Australisch geld kregen.

De Laborpartij zegt nu een even harde aanpak voor te staan. Waarschijnlijk omdat Labor en de conservatieve coalitie zich inhoudelijk niet wezenlijk onderscheiden, speelde Howard deze week op de man.

Beazley, zei hij, zou niet sterk genoeg zijn om zijn partij in de hand te houden. Enkele Laborparlementsleden en -kandidaten hebben inmiddels hun twijfel over het Laborbeleid uitgesproken. ,,De positie van Labor begint aan de kant te rafelen. Denk je dan echt dat Beazley sterk genoeg is om het beleid dat ik ben begonnen uit te voeren'', vroeg Howard retorisch.

Hoewel Howards beleid brede nationale steun heeft, wordt het verzet in intellectuele kringen groter. Daar bestaat ook zorg over het internationale aanzien van Australië. De verdrinkingsdood van 350 wanhopige bootvluchtelingen nabij Indonesië vorige maand wordt door sommigen gezien als een direct gevolg van de Australische opstelling.

De oud-directeur van de Australische immigratiedienst, John Menadue, zei deze week dat het aantal bootvluchtelingen dat Australië dit jaar trachtte binnen te komen zo klein is dat dit eenvoudig had kunnen worden opgenomen in het totale vluchtelingenquotum voor het jaar. ,,Het getuigt van grote lafheid om weerloze en kwetsbare buitenstaanders voor politieke doeleinden te gebruiken'', zei Menadue, die daarbij geen onderscheid wilde maken tussen Labor en de conservatieven.

Of Beazley onder druk van dit soort sentimenten zou buigen is overigens onzeker. Tijdens zijn ministerrol in de Laborregeringen begon Australië het beleid waarbij vluchtelingen wier politieke status niet was vastgesteld op zeer afgelegen en vaak hete plekken werden geïnterneerd. ,,In die kampen hebben bewoners minder rechten dan veroordeelde criminelen'', stelde de nationale ombudsman Ron McLeod vorige week vast. Labor bleek in de regering echter altijd ongevoelig voor dergelijke protesten.

De Laborleider steunt verder de beslissing van de Australische regering om 1.500 soldaten ter beschikking te stellen van de internationale coalitie tegen het terrorisme. Onder de huidige omstandigheden kan Beazley buigen op oorlogservaring. In de Golfoorlog steunde Australië de internationale coalitie tegen Irak met militair materieel en manschappen. Beazley was toen minister van Defensie.

Inhoudelijk is die deelname dus geen inzet van de verkiezingen, al tracht Howard zichzelf wel tegen de achtergrond van een onzeker internationaal klimaat als stabiele internationale staatsman te profileren. Zo was het spreekgestoelte bij de openingsrede van zijn campagne getooid met de woorden `zekerheid, leiderschap en kracht'.

Waarin onderscheiden de partijen van Howard en Beazley zich dan wel? De conservatieven beloven belastingverlaging, vooral voor moeders die in de eerste vijf jaar na de geboorte van hun kind thuis blijven. ,,Stabiele en liefdevolle gezinnen vormen het meest waardevolle bezit van Australië'', aldus Howard.

Labor wil daarentegen meer geld uitgeven aan gezondheidszorg en onderwijs, waardoor Australië zich moet ontwikkelen tot een kennisland, de kwalificatie die Beazley tot centraal thema van zijn campagne heeft uitgeroepen.

Verder is Labor bereid tot het officieel aanbieden van Australische excuses voor het vroeger aangedane onrecht jegens de autochtone bevolking. De Aboriginal-gemeenschap van 350.000 mensen leeft nog altijd in schrijnende omstandigheden. Howard wil met praktische stappen werken aan verzoening, maar zegt dat de huidige generatie niet schuldig is en zich daarom ook niet hoeft te verontschuldigen.

Dankzij de internationale aandacht bij de Australische verkiezingen heeft deze kwestie nu binnenlands nauwelijks prioriteit. Dit is mogelijk een gevolg van de interne strubbelingen binnen de extreemrechtse One Nation-partij van Pauline Hanson die daardoor ernstig is verzwakt. Door de regeringsopstelling inzake bootvluchtelingen is de voormalige fish- and chips-maker uit Queensland ook de wind uit de zeilen genomen. De interne rassenverhoudingen kwamen in elk geval niet voor op de top tien van verkiezingsissues die in een opinieonderzoek werden vastgesteld. ,,De Aboriginals bereiden zich voor op moeilijke tijden die zullen aanbreken, wie de verkiezingen ook zal winnen'', verzuchtte Aboriginal-leider Michael Mansell onlangs.

    • Hans van Kregten