Mengele

Barend en Van Dorp heeft niet langer het nachtelijke monopolie op politiek correcte woede. De immer attaquerende heren kregen gisteravond felle concurrentie van Joop van Zijl van Studio 2, het nieuwe late night programma. Daar werd een Duits fragment getoond met een baby die een strak orthopedisch helmpje aan kreeg, alleen omdat de vorm van het schedeltje de ouders niet beviel. Ze vonden het hoofdje niet rond genoeg en de plastisch chirurg moest het in vorm zien te krijgen.

De ouders toonden nog net geen garantiebewijs voor de kwaliteit van hun baby. Toen Van Zijl dat zag, kon hij zich niet langer inhouden: ,,Ik vind dit ongelofelijk onbegrijpelijk.'' Kwam Werner von Braun niet ook uit Duitsland, vroeg hij retorisch. Zo raasde hij verder over het Duitse verleden tot hij concludeerde: ,,Ik denk aan Mengele.'' Het is waar, bij die ouders zit een steekje los, maar nazi-dokter Mengele? Het doet mij eerder denken aan die ingebonden Chinese vrouwenvoetjes.

De woede van Van Zijl doet onwennig aan. Ik ken hem als de gezaghebbende, joviale, relaxt articulerende nieuwslezer die de prachtige Britse documentaireserie over de koude oorlog heeft ingesproken en het handwerk beheerste van live-uitzendingen over de zonsverduistering en koninklijke actualiteiten. Hij is vergroeid met de neutraliteits-traditie van de nieuwslezers van het Journaal. Als hij dan plotseling commentaar gaat leveren, lijkt hij op de voorzitter van de vredesbeweging die schietles neemt.

Het ligt ook aan de formele studio-opstelling van twee voorlezende presentatoren aan eigen catheders. Ze slagen er maar niet in het gezellig te maken bij de NOS. Tussen Van Zijl en Catherine Keyl, terug van RTL4, heerst niet die kou als vroeger tussen Maartje van Weegen en Mart Smeets, maar ze zijn nog niet onderling gewend. In zo'n opstelling, waar ze niet naar elkaar maar naar het vogeltje moeten kijken, blijft de vrolijkheid geforceerd. Het doet me denken aan die quasi-lollige sfeer bij de presentatie van Amerikaanse locale nieuwsprogramma's: ,,Lach ik zó goed, baas?''

Een vast onderdeel is het voorlezen van treffende citaten uit kranten en dat lijkt me meer iets voor radio. Catherine Keyl, die beter thuis is in een eigen interviewprogramma, las op lacherige toon een lang citaat van Maarten van Rossem voor uit een reeds oud nummer van HP/De Tijd. Dat past eerder bij Met het Oog op Morgen waar de rustige stem van Van Zijl presideerde. Laat de kranten van morgen daar ook maar aan over.

Studio 2 heeft wel fait-divers-achtige beeld-reportages die, zo zei de wisselpresentator Koos Postema eergisteren, anders moeten zijn dan wat er de hele dag door wordt getoond. De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Colin Powell, zingt vals. Japanse zakenlieden krijgen lach-les. Om het toch serieus te maken, interviewde Koos Postema via een televerbinding een Nederlandse diplomaat die in Japan is geweest. Hij zat in zijn stille kantoor in het Haagse apenrots-gebouw. Gisternacht werd ex-CDA-politicus Jacques de Millano in doktersjas bij een lege ziekenhuisbalie geïnterviewd over de vrouwen van Afghanistan waar een reportage van was getoond. Hij is het handwerk aan het leren om in een Brusselse achterstandswijk te gaan werken, zei hij. In het gelijktijdig uitgezonden Nova komt de gast tenminste nog in de studio op bezoek. En ik vond dat Nova-interview met het Marokkaanse Al-Queda-lid in Saudi Arabië interessanter.

Waarom moet de publieke omroep ook een late night show hebben, en wel op twee netten tegelijk? Op elk net een presentatietafel. Het lijkt in de verste verte niet op Barend en Van Dorp. Een goede late night show heeft geen wisselpresentatoren (Net2) en geen wisselprogramma's (Net3) maar de wisselende opwinding van de dag passeert altijd langs dezelfde vertrouwde ankers met eigenaardigheden die aan de kijker bekend zijn.

De manier waarop Frits Barend, Henk van Dorp en Jan Mulder op elkaar zijn ingespeeld, valt niet na te doen. Dat groeide uit zichzelf. Ze lezen alleen iets uit een krant voor als het interessant is. Al die publieke imitaties zijn niet the real thing.