Mannen maken meer troep

Inzakkende bavarois of schiftende sauzen. Wie nu al in paniek raakt bij de gedachte aan het kerstdiner kan zich het beste tijdig inschrijven voor een kookcursus.

In november slaat een acuut besef toe van het culinair tekort. De feestdagen staan voor de deur en er moeten weer bijzondere prestaties achter het fornuis worden verricht. Soms begint ook het gastronomisch geweten te knagen. Wordt door het jaar heen vaak de gemakkelijke weg van pakjes, zakjes en blikjes gekozen, voor het kerstdiner moet een meer substantiële kookinspanning worden geleverd.

Gelukkig staat de kookhulpverlening paraat. Kooktijdschriften, vrouwenbladen en supermarktkranten geven ideeën en recepten. Vaak zijn het volledige menu's, compleet met een uitgewerkte tijdsplanning en boodschappenlijstje. Er worden hulplijnen ingesteld waar de hobbykok terecht kan voor adviezen over goede wijn-spijscombinaties. En gerenommeerde koks kunnen via de servicetelefoon van receptenbladen en supermarkten op het laatste moment nog worden geraadpleegd als de bavarois niet wil stijven of de saus dreigt te schiften. Voor wie het niet op culinair crisismanagement wil laten aankomen en zich liever goed voorbereidt zijn er kerstkooklessen en -demonstraties. Ze worden de komende weken in ruime mate aangeboden.

De kookcursisten vormen een breed publiek, al is het zakenleven, de middenstand en het vrije beroep oververtegenwoordigd. De vrouwen zijn doorgaans in de meerderheid. Zo trof ik op een doordeweekse avond moeder en dochter die ,,vooral om samen eens wat te doen' met de familie een cursus van zes lessen hadden geboekt. Vader en schoonzoon zijn tezelfdertijd in het voetbalstadion. ,,Maar de volgende week kan het best andersom zijn.' Een jong stel viert haar verjaardag. ,,Op zijn verjaardag zijn we gaan deltavliegen. Nu moet hij mee naar kookles, daar kan ie wat van opsteken.'

De populariteit van kooklessen en -demonstraties, niet alleen in de periode voor de feestdagen, is te danken aan twee elkaar versterkende ontwikkelingen. Enerzijds blijft de belangstelling voor lekker eten groeien. Anderzijds bestaat een grote discrepantie tussen de gastronomische ambities en het praktisch culinair vermogen. Buiten de deur maakt de thuiskok kennis met bijzondere producten en elegante bereidingen, die inspireren om zelf aan de slag te gaan. Maar waar systematisch kookonderricht meestal ontbreekt en in de normale huishoudelijke keuken voor het gemakswerk wordt gekozen, is de vaardigheid voor het realiseren van de beoogde culinaire hoogstandjes ontoereikend. Overigens zijn in het aanbod aan kooklessen nauwelijks basiscursussen te ontdekken. Verre culinaire horizonten worden verkend en gastronomische toppen beklommen. Het aanleren van de basistechnieken moet en passant gebeuren.

Er zijn nogal wat restaurants die kookonderricht verzorgen. Veel chefs laten zich verleiden tot het geven van lessen en demonstraties, maar meestal doen ze dat alleen voor vaste gasten of voor een bevriende kookclub. Het aantal restaurants waar een regulier programma wordt gedraaid en iedereen terecht kan is beperkt. Uiteraard zijn er de kookscholen en culinaire ateliers die een compleet programma aanbieden. Een aparte categorie vormen de kookinstructeurs die thuis kleine groepen cursisten, meestal zo'n vier tot acht, ontvangen.

In welke ambiance de lessen dan ook worden gegeven, het programma is in principe overal hetzelfde. Het menu wordt besproken, de planning gemaakt en de taken verdeeld. ,,Het is voor mij een openbaring,' zegt een mannelijke dertiger, ,,dat een goede voorbereiding echt het halve werk is. Simpele dingen als tevoren even nadenken over de volgorde en alles klaar zetten.' Als iedereen aan de gang is, houdt de kooklerares de zaak goed in de gaten. Ze wijst op de cruciale punten in het bereidingsproces en grijpt in waar het fout dreigt te gaan. ,,Daar ben ik niet blij mee', roept ze als twee cursisten de eendenborstreepjes voor de salade op een laag vuurtje staan te verwarmen, ,,zo bak je niet, zo stoof je!'

Toch zijn de kookcursussen op de eerste plaats gezellig, ze beginnen steevast met een kop koffie en eindigen met een glas wijn. Al willen de cursisten bij een kerstkookles meer dan anders echt wat leren. Ze hebben een duidelijk doel voor ogen. Het kerstdiner moet succesvol zijn. Het hangt van de persoonlijke ambities en vaardigheden af wat dat precies inhoudt. Sommige cursisten zijn tevreden als er niets mis gaat en beschouwen de kookles als een generale repetitie, die het culinaire zelfvertrouwen moet opkrikken. Een moeder die haar drie volwassen kinderen voor een diner verwacht: ,,Je krijgt een menu dat goed is uitgezocht, als ik zelf iets bedenk, sta ik de hele avond in de keuken of heb ik de oven voor drie verschillende gerechten tegelijk nodig.'

Anderen willen vooral met iets bijzonders voor de dag komen. De deltavlieger: ,,Zelf ravioli maken, dat lijkt me ook wel wat.' Hier openbaart zich een verschil tussen de seksen. Mannen zijn doorgaans de bravourekokers. Ze zijn geneigd hun vaardigheden te overschatten en gaan voor de ingewikkelde recepten. Vrouwen daarentegen lijden wat vaker aan een culinair minderwaardigheidscomplex, ze onderschatten hun kennis en vaardigheden.

Maar het opmerkelijkste verschil tussen mannen en vrouwen op kookles is de hoeveelheid afwas. De afwashulp vertrouwt me toe dat een groep mannen tweemaal zo veel vuile vaat produceert als een groep vrouwen. Je ziet het zonder problemen voor je. De heer des huizes kookt tijdens de kerstdagen een prestigieus zevengangendiner en vrouwlief mag daarna gelaten een enorme ravage in de keuken opruimen.

INFORMATIE

Kooklessen en -demonstraties

Op internet geven www.lekker.nl en www.bedrijfsuitje.nl een overzicht van mogelijkheden voor kooklessen, -demonstraties en -parties.

Kerstkooklessen

Onderstaand overzicht biedt een selectie uit het aanbod aan kerstkooklessen en -demonstraties. Bij voldoende belangstelling of in nader overleg is het vaak mogelijk om ook op andere data dan de genoemde lessen te volgen.

Aarle Rixtel, Culinair centrum, Feest/kerstmenu ƒ120,00 op 9 nov. Inl 0492-381565

*Amersfoort, Het Kook College. Vijfgangenmenu. Prijs ƒ145. Op 10, 11,13, 14, 18, 19 en 20 dec. Inl 033-4451329

Breda, El-ma cuisine. Kerstdiner ƒ125. Op 16 en 23 nov en 14 dec. Inl 076-564004

Hasselt, Culinair centrum De Herderin. Viergangen kerstdiner. Prijs ƒ110,00. Op 4, 6 en 11 dec. Inl 038-4773300

Helmond, Carla's Cookery. Kerstmenu. Op 13 t/m 15 nov, 20 t/m 22 nov, 27 t/m 28 nov en 4 t/m 6 dec, 11 t/m 13 dec en 18 t/m 20 dec. Inl 0492-512430

De Klomp, Bouquet Garni. Kerst met Bouquet Garni. ƒ125. Op 29 t/m 30 nov en 1, 2 en 6 dec. Inl 0318-572309

Kortenhoef, Restaurant De Nieuwe Zuwe. Kerstmenu. ƒ137,50. 1 en 15 dec. Inl 035-6563363

Wijk aan Zee, Kookstudio Het Fornuis. Koken met kerst. ƒ220,37 voor 2 lessen. Op 3 en 10 dec en 12 en 19 dec. Inl 0251-375776

Valkenburg, Culinaire Academie. Koken met kerstmis.ƒ151,80. Op 17 nov, 1, 8 en 15 dec. Inl 043-6043066

Diverse plaatsen in Nederland: Allerhande Kookscholen van Albert Heijn verzorgen in december verschillende zelfkooklessen en demonstraties, zoals De klassieke bakkeuken met kerst, Intiem kerstsouper en Het familie-kerstdiner.

Gerectificeerd

Koken

In het informatiekader bij het artikel Mannen maken meer troep (in de krant van donderdag 8 november, pagina 25) zijn twee verkeerde telefoonnummers vermeld. Het nummer bij El-ma cuisine moet zijn 076-5640044, en bij de Culinaire Academie in Valkenburg 043-6043068.