`Je moet risico's durven nemen'

Onder directeur Pauline Kruseman is het 75-jarige Amsterdams Historisch Museum de afgelopen tien jaar veranderd in een dynamisch stadsmuseum voor jong en oud. ,,Mensen zien het liefst hun eigen geschiedenis.''

Kordaat, zakelijk, sociaal vaardig en vooral heel enthousiast. Zo zou je Pauline Kruseman (58) het best kunnen typeren. Dat enthousiasme lijkt haar geheime wapen te zijn, want in de tien jaar dat ze nu de scepter zwaait over het Amsterdams Historisch Museum, is dat van een logge bewaarinrichting voor hoofdstedelijk erfgoed veranderd in een dynamisch stadsmuseum voor jong en oud. ,,Ik vind het leuk om een team te leiden en te stimuleren'', zegt ze. ,,Ik hou ervan om tegen de experts hier te zeggen `jongens, werk maar een onderwerp uit, jullie hebben ervoor geleerd'. Mensen kunnen pas groeien als je je niet iedere keer afvraagt of het wel goed is wat ze doen. Je moet vertrouwen geven en risico's durven nemen, al ben ik op financieel gebied heel voorzichtig.''

Het dit jaar 75 jaar oude Amsterdams Historisch Museum kwam afgelopen zomer uit een vergelijkend onderzoek van het Historisch Nieuwsblad naar voren als het beste historische museum van Nederland. Een beter compliment kan Kruseman zich in dit jubileumjaar niet wensen. ,,Het Historisch Nieuwsblad voelde zich vooral aangesproken door de mengvorm van de collectie en door de nieuwe media waarmee we de geschiedenis van de stad, en dan vooral die van de 19de en 20ste eeuw, zichtbaar proberen te maken.''

Het belichten van de 20ste-eeuwse geschiedenis van Amsterdam is een van de speerpunten van Krusemans beleid geweest. ,,Toen ik begon, was de 20ste eeuw in het museum niet aanwezig'', zegt ze. ,,We merken nu dat bezoekers het leuk vinden om hun eigen geschiedenis terug te zien. Ze komen hier tenslotte met hun kinderen en kleinkinderen. We zijn nu druk bezig uit te zoeken wat we van de 20ste eeuw moeten verzamelen. Dat is moeilijk. We proberen het een beetje biografisch te doen, door bijvoorbeeld een aantal Amsterdammers een tijdje te volgen, met ook niet-Nederlanders erbij.''

Moderniseren, herinrichten en toegankelijk maken. Het is de essentie van Krusemans beleid. Het afgelopen decennium zijn alle afdelingen van het museum gerenoveerd. Audiovisuele middelen spelen er nu een belangrijke rol. De collectie bleef min of meer hetzelfde, de tentoonstellingen werden veelzijdiger en speels. Kruseman: ,,Het aantrekkelijke van een collectie als de onze is dat je voortdurend voor andere invalshoeken kunt kiezen. Als je bepaalde stukken net weer in een andere context plaatst of combineert met andere voorwerpen, denken mensen al gauw dat ze ze voor het eerst zien, terwijl ze al jaren in het museum aanwezig zijn.

Veel mensen vonden bijvoorbeeld de schilderijen van Breitner een tijdlang een beetje somber. Nu zijn ze niet aan te slepen. Op de afdelingen voor de 19de en 20ste eeuw hebben we zelfs een Breitner-wand gemaakt. Met een bruikleen van het Stedelijk Museum erbij is het iets fantastisch.''

Dankzij alle vernieuwingen is het Amsterdams Historisch Museum onder Kruseman een museum voor een breed publiek geworden, met actuele tentoonstellingen over mode, huisvrouwen en – zoals ter gelegenheid van het jubileum – over de geschiedenis van het dansen in de hoofdstad. Kruseman: ,,Het moet over gewone Amsterdammers gaan, zoals jij en ik. Dat vinden mensen interessant. Je kunt je dan veel gemakkelijker identificeren dan met een abstract onderwerp als de economische ontwikkeling van Amsterdam. Ik werkte hiervoor bij het Tropenmuseum, waar ik betrokken was bij de ontwikkeling van het kindermuseum. Toen ik vervolgens hier kwam, viel me op dat ik zo weinig jonge mensen zag, of gezinnen met kinderen. Dat is de afgelopen jaren enorm veranderd.

,,Je moet iedere keer proberen om iets te presenteren dat veel mensen aanspreekt. Er mag best eens een tentoonstelling met oude tekeningen tussen zitten voor een wat kleiner publiek, maar dat moet afgewisseld worden met een tentoonstelling waarvan een heleboel mensen denken: het gaat over mij, of daar wil ik meer over weten.''

Ondanks het streven naar een breed publiek, is Kruseman geen voorstander van de regelmatig geopperde plannen om musea gratis toegankelijk te maken. ,,Rondom de verjaardag van de stad Amsterdam in oktober zijn wij altijd een week gratis open. We hebben dan meer bezoekers dan anders – soms twee tot drie keer zoveel. Maar dat is die ene speciale week in het jaar. Ik geloof wel in die speciale momenten, maar niet in altijd gratis open zijn. Wij komen niet uit die traditie. En waarom zou je voor een museum niet betalen, en voor het theater wel?''

Kruseman is ook geen voorstander van een eventuele privatisering van het museum. ,,Het cultureel erfgoed van de stad Amsterdam is een kerntaak van de gemeente'', zegt ze vastberaden. ,,Je hebt de diensten Monumentenzorg, Archeologie, het Gemeentearchief en ons. Dan moet je niet een van die vier poten, die zo met elkaar verbonden zijn en samenwerken, een andere status geven. Daarbij komt dat er geen stad in Nederland is die zo'n topcollectie heeft als Amsterdam. Gezien de gevoelens die er bestaan verwacht ik dat wij onderdeel blijven van de gemeente. Wel zou het goed zijn dat de samenwerking zichtbaarder wordt.''

Hoe de financiering van haar museum in de toekomst ook zal zijn geregeld, zeker is dat Kruseman nooit over zal gaan tot `agressieve' sponsoring, zoals de Duitse autofabriek Audi twee jaar geleden aan het Stedelijk Museum voorstelde in de vorm van geld in ruil voor een gratis auto-showroom. ,,Dat zou mij niet zijn overkomen'', zegt ze. ,,Ik doe nu al twintig jaar aan sponsoring en het is altijd goed gegaan. Als je van tevoren maar laat zien wat wel kan en wat niet. Uiteindelijk vind je dan iets waarbij je beiden goed uit de verf komt. Natuurlijk is het geld af en toe verleidelijk, maar je moet er niet voor zwichten.''

Amsterdams Historisch Museum, Nieuwezijds Voorburgwal 357, Amsterdam. Open ma-vrij 10-17 u, za-zo 11-17 u. Inl: (020)5231822 of www.ahm.nl

    • Michel Krielaars