Gezond verstand 4

Phillip Knightley suggereert dat het Amerikaanse optreden tegen Afghanistan (mede) is ingegeven door de wens een pro-Amerikaans regime in het zadel te helpen, zodat de VS een oliepijpleiding door het land kunnen aanleggen. De Britse politicoloog Monbiot meent in een uitspraak met die strekking van de Amerikaanse Energy Information Administration (EIA), vlak vóór 11 september, bewijs te hebben gevonden voor die oliecomplottheorie (NRC Handelsblad, 29 oktober).

Dat is onzin. De Pakistaanse Afghanistankenner Ahmed Rashid repte al in zijn boek Taliban: Islam, Oil and the New Great Game in Central Asia over een oliepijplijn van Centraal-Azië via Afghanistan naar Pakistan. Dat was vooral in het belang van Pakistan en Centraal-Azië, en die kwestie speelde al in 1994. De Centraal-Aziatische landen wilden namelijk van het Russische pijpleidingmonopolie af, en mede in verband met die Afghaanse pijpleidingoptie wilde Pakistan beëindiging van de Afghaanse burgeroorlog. Turkmenistan, Pakistan en de Talibaan tekenden daarom in 1996 een memorandum over een gaspijplijn, in 1997 gevolgd door een memorandum over een oliepijplijn, waar Oezbekistan zich bij aansloot. Conform de oliecomplottheorie hadden de VS het natuurlijk op een akkoordje met de Talibaan moeten gooien en hadden zij in augustus 1998 Afghanistan en Osama bin Laden niet met kruisraketten moeten bestoken. De VS waren immers ook fel gekant tegen het Russische pijplijnmonopolie in Centraal-Azië, terwijl over transport via Iran met de VS niet te praten viel.

Op de website van de EIA, www.eia.doe.gov, kan men de perikelen rond de pijplijnopties voor Kaspische energie prima volgen.