Gezond verstand 3

Minister-president Kok verklaarde na afloop van de ministerraad dat het Amerikaanse optreden in Afghanistan nog steeds beantwoordt aan de criteria van proportionaliteit, doelmatigheid en het streven naar het zoveel mogelijk voorkomen van burgerslachtoffers (NRC Handelsblad, 3 november).

Met ,,het streven naar het zoveel mogelijk voorkomen van burgerslachtoffers'' wordt ons zand in de ogen gestrooid. Op zichzelf is het een prijzenswaardig streven, maar wat telt is het feitelijk aantal burgerslachtoffers, inclusief de humanitaire ellende, die worden veroorzaakt. Welk maximum heeft de ministerpresident voor ogen, of doet dat er niet toe?

Het criterium `doelmatigheid' duidt op de doelstellingen van de actie. De doelstellingen zijn wisselend en tegenstrijdig, hetgeen betekent dat een beoordeling van militaire acties in termen van doelmatigheid bijna onmogelijk is. Volgens de Sunday Times van 4 november moeten Amerikaanse en Britse militairen een `humanitair bruggenhoofd' vestigen voor het verstrekken van humanitaire hulp en voor het opzetten van vluchtelingenkampen. Dat is de hypocrisie ten top.

Het criterium van `proportionaliteit' kan eveneens op allerlei manieren worden ingevuld. Hoe wordt het geoperationaliseerd? Is er een maximum aan de schade die in Afghanistan mag worden veroorzaakt? En wat is dan dat maximum? Wat is proportioneel als wordt bedacht dat een van de rijkste landen ter wereld een van de armste landen met niets en niemand ontziende militaire middelen op de knieën probeert te krijgen? Of als wordt bedacht dat niet alles is geprobeerd om Bin Laden voor een onbevooroordeelde rechter te brengen die hem op grond van wettig en overtuigend bewijs kan veroordelen?

    • Dr. Jan van Putten