De boodschap van Qatar

Morgen begint in het Golf-staatje Qatar de ministeriële bijeenkomst van de Wereld Handelsorganisatie (WTO). Onderwerp van gesprek: de lancering van een nieuwe, wereldwijde ronde van handelsliberalisatie. Dat zijn langlopende, taaie en lastige onderhandelingen. De vorige handelsronde begon in 1988 en werd pas in 1994 afgesloten. De bijeenkomst in Qatar volgt op een eerdere, mislukte poging om een nieuwe handelsronde van de grond te tillen eind 1999. Toen eindigden de deliberaties in Seattle in een veldslag op straat en een impasse in de vergaderzaal.

De WTO-vergadering is de eerste grote internationale bijeenkomst op kabinetsniveau sinds de aanslagen van 11 september. Ministers uit 142 landen, plus de nieuw toegelaten leden China en Taiwan, zijn aanwezig. Dit vergroot de betekenis van de bijeenkomst: de wereld gaat verder. Er is ook een dimensie bij gekomen. Hoewel de besluitvorming in de WTO uiteindelijk bepaald wordt door overeenstemming tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie, hebben ontwikkelingslanden verreweg de grootste vertegenwoordiging. Nu de westerse landen, de VS voorop, gebrand zijn op hun politieke en logistieke steun in de coalitie tegen het terrorisme, kunnen de ontwikkelingslanden concessies op handelsgebied afdwingen. De westerse landen doen er goed aan om hieraan te voldoen. Voor ontwikkelingslanden is het van het allergrootste belang dat ze betere toegang krijgen tot westerse exportmarkten. Met name voor landbouwproducten en textiel. De EU en VS moeten bereidheid tonen om hun agrarische subsidies en het oude multivezelakkoord (quota's voor textielproducten) snel te elimineren. Ook al moeten ze een confrontatie met lobby's van boeren en vakbonden aangaan.

Vóór 11 september fungeerde de WTO als mikpunt voor acties van de antiglobaliseringsbeweging. De antiglobaliseerders verzetten zich tegen de bevordering van vrije handel, omdat ze geloven dat dit zal leiden tot afbraak van het milieu, ondermijning van sociale arbeidsomstandigheden en instandhouding van onder meer kinderarbeid. De reden om de WTO-conferentie in Qatar te organiseren, was om demonstranten op afstand te houden. Maar in de nasleep van de terroristische aanslagen is de animo om tegen de globalisering te demonstreren danig verminderd.

De boodschap van Qatar moet ondubbelzinnig zijn. Namelijk dat liberalisering van de wereldhandel en voortgaande economische verwevenheid van landen algemene voordelen met zich meebrengen die de nadelen voor specifieke deelgroepen verre overstijgen. Bestrijding van armoede, spreiding van welvaart en markttoegang zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.