Zappen in Koerdistan

Iraaks Koerdistan was de laatste decennia het toneel van grote misdaden waarvan vrijwel niets tot de buitenwereld doordrong. In 1987-1989 werden 190.000 Koerden vermoord door het regime van Saddam Hussein en werden vijfduizend dorpen met de grond gelijk gemaakt. De Iraakse ambassades ontkenden alle geruchten en de westerse media konden haast niets met zekerheid melden.

Die situatie is nu radicaal veranderd. Sinds de Golfoorlog fungeert Noord-Irak – ongeveer anderhalf maal Nederland, vier miljoen inwoners – als onafhankelijk land waar Hussein niets te zeggen heeft. En sinds een paar jaar zorgen satellieten voor brede informatiestromen naar en van de Kurdistan Autonomous Region (KAR).

Via systemen als Web-Sat (www.web-sat.com) zijn de Iraakse Koerden druk aan het internetten, onder meer vanuit universiteiten en internetcafés. En er zijn twee satelliet-tv-stations in de KAR, die beide ook vanuit de KAR hun programma's naar de satelliet stralen (`uplinken') waardoor ze in een uitgebreid gebied te ontvangen zijn.

In Suleymania heeft Kurd Sat sinds een jaar een digitale uplink naar het Eutelsat Hotbird satellietcluster op 13 graden oost. En sinds drie jaar zendt Kurdistan TV (KTV) vanuit Arbil zeven uur per dag analoge signalen naar Eutelsat 2 op 16 oost en digitale naar Hotbird op 13 oost. Binnen een jaar zal ook KTV helemaal digitaal zijn.

Koerdistan ligt aan de grens van de footprint van de hotbirds, die heel Europa, Noord-Afrika en het Midden-Oosten bestralen. In de KAR ziet zeker veertig procent van de bevolking de eigen satelliet-tv-stations, en in Europa kijken haast alle gevluchte Koerden. KTV is binnenkort ook te zien via internet (www.kurdistantv.net), en dus overal.

Het nieuws wordt uitgezonden in het Koerdisch, Assyrisch, Perzisch, Arabisch en Engels. Gevolg: mocht Saddam Hussein pogen de KAR te heroveren – iets waarop hij regelmatig openlijk zinspeelt – dan zal de hele wereld de bijbehorende beelden te zien krijgen zolang de twee uplinkstations niet in zijn handen vallen. ,,Niemand kan onze berichtgeving nu nog controleren'', zegt Burhan Jaf, de officiële vertegenwoordiger van de KAR bij de EU in Brussel. ,,Dit is een revolutie, ons isolement is ten einde gekomen.''

Een woordvoerder van KTV in Nederland meldt dat de zender nu 280 personeelsleden heeft, onder wie ongeveer dertig procent vrouwen. KTV heeft 230 verschillende programma's die bijna allemaal door Koerden worden gemaakt. Live uitzenden heeft altijd de voorkeur boven ingeblikt. Als er in Europa iets gebeurt dat belangrijk is voor de Koerden, dan wordt ter plekke een tijdelijke uplink gehuurd en gaat het signaal direct via de satelliet naar de kijkers in en buiten Koerdistan, of naar de studio in Arbil voor latere verzending.

Bij discussieprogramma's bellen gemiddeld zestig kijkers uit Europa naar de studio in Arbil – per satelliet uiteraard, want ook alle internationale telefonie loopt in de KAR per kunstmaan. Al met al brachten satellieten de Koerdische diaspora virtueel ten einde.

Dat Koerdische gezinnen drie Koerdische zenders kunnen zien (de Turks-Koerdische PKK heeft er ook een, Med TV, een zender die vanuit Europa wordt ge-uplinkt), is volgens Jaf gunstig voor de kwaliteit: ,,Als een station een kwestie onjuist presenteert, komt een ander kort daarna met commentaar.''

Satelliet-tv helpt volgens Jaf ook tegen de misvatting onder aspirant-vluchtelingen dat ze in paradijselijke toestanden terecht zullen komen. ,,De scheepsrampen met vluchtelingen bij Indonesië zijn uitvoerig vertoond, en in bredere zin de moeilijkheden die vluchtelingen hebben in opvanglanden. Daardoor vertrekken er minder Koerden uit de KAR. En vooral vluchtelingen die al langer in Europa woonden gaan terug omdat ze op tv zien dat ze nodig zijn.''

    • Michiel Hegener