Pensioen overleeft bankroet bedrijf

Bedrijf failliet, pensioen gekort? De pensioenfondsen van DAF en Fokker hielpen zichzelf. ,,Dit soort risico's moet je niet afwentelen op werknemers die jarenlang geploeterd hebben.''

,,Wij zitten op rozen'', zegt een bestuurslid van de vereniging van gepensioneerden van vrachtwagenfabrikant DAF. ,,Wij hebben niet geleden'', zegt de voormalig voorzitter van de Federatie van Verenigingen van oud-Fokker-employé's.

Bedreigen economisch malheur en aanzwellende faillissementen de mondiaal geroemde Nederlandse pensioenvoorzieningen? De Nederlandse Bond voor Pensioenbelangen (NBP) lanceerde vijf weken geleden het idee om een garantiefonds op te zetten voor de pensioenwereld. Zo'n steunfonds moet bijvoorbeeld pensioenfondsen te hulp schieten als ondernemingen bankroet gaan en de betalingen van pensioenpremies aan het fonds worden gestaakt.

,,Een vangnet in pensioenland zelf is wenselijk'', zei voorzitter D. Witteveen van de toezichthoudende Pensioen- en Verzekeringskamer (PVK) vorige maand in het VB Contact, het maandblad van de bedrijfstakpensioenfondsen. Morgen praat hij met diverse andere financiële toezichthouders op het jaarcongres van de ondernemingspensioenfondsen.

Steevast vallen de namen van Fokker en DAF, als het gaat om de fnuikende gevolgen van een bankroet voor gepensioneerden en pensioentoezeggingen. DAF en Fokker hadden niet alleen hun eigen pensioenfondsen, maar werkten met een gevaarlijke financieringsmethode (in het jargon: 65-x). Met deze regeling konden zij een deel van hun pensioenpremiebetalingen doorschuiven naar de toekomst. Dat was voor de onderneming goedkoper, en dat konden DAF en Fokker goed gebruiken, zij waren meer dan gemiddeld kwetsbaar voor het eb en vloed van de economie. Maar het liet de rekening van het pensioen altijd ten dele onbetaald. Deze methodiek is inmiddels wettelijk verboden.

,,Die pensioenpot bij de DAF zat wel goed'', zegt het bestuurslid van de vereniging van DAF-gepensioneerden die (,,slechte ervaringen'') niet met zijn naam in de krant wil. Na het bankroet van DAF begin 1993 deponeerde het pensioenfonds een claim van 106 miljoen gulden bij de curatoren. Dat was een rekening die DAF anders over tientallen jaren had moeten betalen. De claim ligt bij de rechtbank, die wellicht volgend jaar uitspraak zal doen.

Het geld van het DAF-pensioenfonds werd begin 1995 ondergebracht bij verzekeraar Nationale-Nederlanden, die sindsdien de opgebouwde pensioenrechten garandeert en een jaarlijkse aanpassing aan de inflatie geeft van 2,6 procent. ,,Zo kreeg ik de afgelopen jaren meer dan gepensioneerden bij veel andere pensioenfondsen, die bijvoorbeeld 1,6 procent erbij kregen'', zegt de bestuurder van de DAF-gepensioneerdenclub.

DAF werd na het bankroet afgeslankt en voortgezet. De onderneming zelf herstelde het pensioengat van de werknemers die direct na het bankroet of wat later in dienst kwamen van de nieuwe DAF. De vrijwillige egalisatie van de pensioengaten was, zo weet een kenner, een mengeling van fatsoen en ondernemerschap, omdat DAF vrij snel na het bankroet dankzij aantrekkende verkopen weer extra mensen in dienst moest nemen.

,,Dat moet DAF een bedrag met zeker zes, misschien wel zeven nullen hebben gekost'', zegt hij. Hoeveel is een goed bewaard geheim. Na de regeling met Nationale-Nederlanden publiceert het oude DAF-pensioenfonds geen jaarverslagen meer. Voor wie werkloos bleef of elders aan de slag kwam waren er wel haperingen, laten insiders doorschemeren.

Fokker werd in 1996 niet gered. ,,De curatoren dachten dat zij het pensioenfonds naar hun hand konden zetten, maar dat was niet zo'', zegt ex-secretaris A. Gouman van de centrale ondernemingsraad. Ook het Fokker-pensioenfonds claimde de achterstallige pensioenpremies. Het werd een rechtszaak, die eindigde in arbitrage. Het fonds kreeg ongeveer 100 miljoen.

Eind vorig jaar ging het fondsvermogen over naar verzekeraar Delta Lloyd, die nu de regeling garandeert plus een inflatie-toeslag van 2,65 procent. ,,Dit jaar kregen wij het voor het eerst van Delta Lloyd en het is meer dan het metaalpensioenfonds zijn gepensioneerden gaf'', zegt Gouman.

Hadden de pensioengerechtigden van DAF en Fokker iets gehad aan een garantiefonds in de pensioenwereld? ,,Wij zouden er zeker een beroep op gedaan hebben'', zegt P. van der Krabben, voorzitter van de ondernemingsraad van DAF ten tijde van het faillissement.

,,Zo'n garantiefonds is zonder meer een goed idee. Dit soort risico's moet je niet afwentelen op werknemers die jarenlang geploeterd hebben.''

    • Menno Tamminga