Deuk in imago België

Als eerste EU-land ziet voorzitter België zijn nationale luchtvaartbedrijf failliet gaan.

Het imago van Brussel als Europese `hoofdstad' liep gisteren al meteen een deuk op. Portugese ministers moesten na EU-bijeenkomsten de trein nemen, omdat ze niet van de Brusselse luchthaven Zaventem naar huis konden vliegen. Als eerste lidstaat van de Europese Unie ziet België zijn nationale luchtvaartmaatschappij failliet gaan, en dat terwijl het land het voorzitterschap bekleedt. Premier Guy Verhofstadt vond het gisteravond het verstandigst zonder enig commentaar zijn kantoor te verlaten. Zijn christen-democratische voorganger Jean-Luc Dehaene kreeg in 1997 te maken met de sluiting van Renault-Vilvoorde, waar drieduizend mensen op straat kwamen te staan. Niet alleen het aantal ontslagen is nu veel groter, mogelijk twaalfduizend, ook de verantwoordelijkheid van de Belgische overheid als meerderheidsaandeelhouder van Sabena is groter.

De liberaal Verhofstadt wekte een maand geleden nog verwachtingen met een overbruggingskrediet van 125 miljoen euro en de aankondiging dat er een nieuwe, slankere luchtvaartmaatschappij zou komen. In de `hoofdstad van Europa' was daar volgens Verhofstadt zeker plaats voor.

De paars-groene regering had het scenario voor zo'n doorstart via Sabena-dochter DAT al vóór het faillissement van Sabena rond willen hebben om niet te afhankelijk te zijn van curatoren. Maar dat bleek onhaalbaar toen Virgin Express afhaakte.

Critici verwijten de regering incompetentie. Topman Richard Branson van het Britse Virgin Atlantic, moederbedrijf van Virgin Express, meldde zich de afgelopen weken vaak in de Brusselse Wetstraat, maar dat leidde niet tot resultaat. Een andere potentiële investeerder, de in de Belgische luchtvaart prominente Victor Hasson, sprak gisteren van chaos en klaagde ,,niet meer te weten met wie moet worden gepraat''.

Het kabinet-Verhofstadt had te maken met een erfenis van achtereenvolgende Belgische regeringen, die ondanks permanente verliezen van Sabena nooit ingrepen. Het staatsbedrijf was decennialang een speeltje voor politici om vriendjes te benoemen. [Vervolg SABENA: pagina 15]

SABENA

Weinig daadkracht

[Vervolg van pagina 1] De cliëntelistische relatie tussen regeringspartijen en vakbonden deed de rest. Met de vakbonden viel jarenlang nauwelijks te praten over hervormingen van Sabena, omdat steeds naar de overheid werd gekeken. Onlangs nog bood een pilotendelegatie aan het koninklijk paleis een petitie aan om hulp van de koning.

Veel later dan in andere EU-lidstaten werden privé-investeerders bij de nationale luchtvaartmaatschappij betrokken. Dat gebeurde pas toen België moest bezuinigen om zich voor de euro te kwalificeren en toen nieuwe EU-regels verdere steun onmogelijk maakten. KLM meldde zich ook even als participant, maar was snel weg na bezwaren van Franstalige socialisten die vreesden voor hun invloed.

In 1995 werd Swissair als redder binnengehaald, dat nu zelf failliet is en Sabena meesleept. Bestuurders namens de Belgische overheid hielden zich afzijdig, waardoor Swissair zijn gang kon gaan. Het lijkt er steeds meer op dat het Zwitsers management alleen oog had voor het belang van Swissair.

Ook Verhofstadt cum suis toonden weinig daadkracht en kunnen zich niet geheel verschuilen achter de erfenis van hun voorgangers.

De Europese Commissie lijkt niet ongelukkig met Sabena's lot, omdat nu een begin wordt gemaakt met de gewenste sanering in de Europese luchtvaart. België als Europees gidsland dus. Een schrale troost voor premier Verhofstadt, zeven weken voor het einde van zijn toch al moeizame EU-voorzitterschap.

    • Hans Buddingh'