De schrijver en de koning

Gerard Reve blijft, direct of indirect, controverses oproepen. De volksschrijver krijgt op 21 november de Prijs der Nederlandse Letteren voor zijn indrukwekkende oeuvre, een laat, maar meer dan terecht eerbetoon. Maar Reve zal de hoge onderscheiding niet van de Belgische koning Albert ontvangen. Normaal gesproken wordt deze driejaarlijkse prijs, die beurtelings naar een Belgische en een Nederlandse auteur gaat, uitgereikt door het staatshoofd. Zo niet dit jaar; zo niet in het geval van Reve. De schrijver is niet zelf de steen des aanstoots: zijn levenspartner en manager, Joop Schafthuizen, roept de controverse op. Tegen hem loopt een gerechtelijk onderzoek wegens vermeende aanranding van een minderjarige jongen. Dat ligt overal gevoelig, maar in België, het land van Dutroux en de pedofilieschandalen, in het bijzonder. Op 8 september lekte uit dat koning Albert waarschijnlijk niet zelf de literaire prijs zou overhandigen, waarop Reve liet weten dat hij geen persoonlijke gasten wilde uitnodigen voor de plechtigheid. De Vlaamse minister van Cultuur, Anciaux, meldde vervolgens wegens de `commotie' niet aanwezig te zullen zijn op de prijsuitreiking. De grootste literaire prijs van het Nederlandse taalgebied moet nu aan Reve worden overhandigd door de algemeen secretaris van de Nederlandse Taalunie.

De prijsuitreiking dient in een `waardige en ordentelijke' sfeer te geschieden, zo liet het ministerie van Cultuur weten. Kennelijk zijn dat geen woorden die bij Reve passen. Deze misvatting heeft ertoe geleid dat de schrijver van De Avonden, Nader tot U, Oud en Eenzaam, Wolf en vele andere boeken, onnodig is geschoffeerd. Immers, Reve staat buiten het onderzoek naar Schafthuizen, wiens schuld in de vermeende aanrandingszaak overigens nog niet bewezen is. Het staat het hof uiteraard vrij om Schafthuizen als genodigde te weren; ook is begrip op te brengen voor het feit dat Reves bemoeienis met de lijst van uit te nodigen personen ergernis heeft gewekt. Dit alles neemt de indruk van knulligheid niet weg. Het zal toch niet zo zijn dat de koning een kus van Reve vreesde? Het besluit om niet Albert, maar een anonieme ambtenaar de prijs te laten uitreiken, kan alleen maar als een misstap worden gekwalificeerd.