`Voor mijnheer Reve is het vernederend'

,,Laat de postbode die prijs maar uitreiken. Ze kunnen het geld nog beter overmaken. Dat is voor alle partijen het minst triest.'' Joop Schafthuizen, de vriend van de Nederlandse schrijver Gerard Reve, heeft er geen woorden voor dat Reve op 21 november de Prijs der Nederlandse Letteren niet uit handen van de Belgische koning Albert zal krijgen. Schafthuizen heeft er begrip voor dat de koning van een land waarin pedofilieschandalen een nationaal trauma vormen hemzelf Schafthuizen niet op het paleis wil ontvangen. ,,Er loopt een aanklacht tegen mij wegens aanranding van een minderjarige jongen. Dus ik kan me voorstellen dat de koning zegt: Schafthuizen mag niet mee. Hijzelf is onlangs ten onrechte beschuldigd van seks met minderjarigen. Ik begrijp dus hoe hij zich voelt. Maar mijnheer Reve staat buiten die aanklacht. Een man van 77 jaar, die de grootste prijs krijgt van de Nederlandse letterkunde voor een oeuvre waar hij sinds 1947 aan heeft gewerkt, twee weken voor de uitreiking laten weten dat de boel is afgezegd is onbehoorlijk en vernederend.''

Het gerucht ging al langer, maar nu is het officieel: koning Albert laat de uitreiking van de Prijs der Nederlandse Letteren over aan een ambtenaar van de Nederlandse Taalunie. De prestigieuze prijs (34.000 gulden) wordt sinds 1956 elke drie jaar beurtelings door het Belgische en Nederlandse staatshoofd uitgereikt. Officieel heette het gisteren dat de Vlaamse minister van Cultuur heeft besloten dat de koning ervan afziet wegens `commotie'. Maar in Vlaanderen zijn er maar weinig mensen die dat geloven.

De krant De Morgen schrijft over een `koninklijke demarche' die `volledig ongepast is'. ,,Vooreerst omdat ze het basisprincipe schendt van iemand die onschuldig blijft tot hij veroordeeld is. Maar nog veel meer omdat de prijs niet aan vriend Joop, maar wel aan Gerard Reve wordt toegekend, een schrijver over wie werkelijk alle literatuurcritici het eens zijn dat het om een van de grootste naoorlogse Nederlandstalige schrijvers gaat''. [Vervolg REVE: pagina 10]

REVE

Reve 'knock-out' door affaire

[Vervolg van pagina 1] Dat het Belgische koningshuis zich verre wil houden van alles wat naar een pedofilieschandaal riekt, is op zich niet vreemd. De affaire-Dutroux is nog steeds een formidabele schandvlek op het Belgische blazoen temeer omdat Dutroux na vijf jaar nog steeds geen proces heeft gehad wegens mishandeling en moord op kinderen. Veel Belgen geloven dat dit komt doordat politie en justitie de zaak dwarsbomen. In de nasleep van de affaire heeft de koning zelfs de ouders van de vermiste kinderen uitgenodigd en de Belgische magistratuur op de vingers getikt. Dat hij nu niet iemand de hand wil schudden die geassocieerd is met iemand tegen wie het parket van Gent een gerechtelijk onderzoek doet wegens aanranding van een jongetje (Reve en Schafthuizen wonen in het Belgische Machelen-aan-de-Leie), ligt in dezelfde lijn. Daarbij kwam de koning zelf onlangs in opspraak.

In een louche boek, Dossier Pédophilie, geschreven door een Luxemburgse journalist tegen wie meerdere aanklachten wegens valsheid in geschrifte en smaad lopen, wordt de oude roddel opgerakeld dat koning Albert in de jaren tachtig op feestjes van de Brusselse beau monde seks met minderjarigen zou hebben gehad. Het Belgische hof, dat zich meestal in stilte hult (ook gisteren gaf het `geen commentaar'), spande een proces aan tegen de Franse uitgever, Flammarion. Niet om het boek van de plank te halen dat zou rieken naar censuur -, maar om een velletje in te voegen waarop stond dat de aantijging uit de lucht is gegrepen. De koning won dat proces. ,,Dat hij sindsdien voorzichtig is met pedofielen zoals ik'', zegt Schafthuizen, ,,begrijp ik. Hij kan zich weinig veroorloven na zoveel smerigheid. Maar waarom moet mijnheer Reve daaronder lijden?''

Volgens een betrokkene was de prijsuitreiking, die nooit eerder door de Nederlandse koningin of de Belgische koning is geweigerd, misschien wel doorgegaan als `Schafthuizen de afgelopen maanden niet met de pers had gepraat'. Toen in september al het gerucht ging dat de koning zou aarzelen, schreef Reve een brief aan de Taalunie, waarin stond dat hij de uitreiking liefst in besloten kring wilde laten plaatsvinden. Schafthuizen legde daarop de media uit dat het weinig zin had vijftig mensen naar Brussel te halen als de hele ceremonie niet door zou gaan.

Dat de koning daardoor in de wiek zou zijn geschoten, noemt Schafthuizen onbegrijpelijk. ,,De situatie was kennelijk precair. We moesten een rationeel besluit nemen''. Volgens hem is Reve `knock-out' van de affaire, en piekert hij er niet over de prijs door de secretaris van de Taalunie overhandigd te krijgen. Hij wil geen ceremonie, niets meer. En al zou de secretaris de envelop brengen, ,,dan krijgt hij nog geen kop koffie. Hij hoort nog wel wat Reves gironummer is''.