Verkiezingen met bijsmaak in Vlietstede

Voorburg en Leidschendam kiezen morgen een nieuwe gemeenteraad. De fusie waarvoor de inwoners zich eerder uitspraken, zorgt nu voor een nare bijsmaak.

,,Stemmen? Geen denken aan!'' De Voorburger C.J. Geervliet trekt zijn wenkbrauwen hoog op, maar fietst verder onverstoorbaar door. Zijn rood-zilvergrijs gestreepte stropdas waait tussen zijn blauwe blazer uit over zijn schouder. ,,Ik ben het zat, dat gerotzooi van de politici!'' roept hij nog.

Vroeger stemde hij, naar eigen zeggen, altijd. Maar nu de jaarlijkse huurprijs van zijn volkstuintje langs de immer lawaaiige spoorbaan met tweehonderd gulden stijgt, is de maat vol. En zit de juist voltrokken gemeentelijke herindeling hem dwars? ,,Ach meneer'', zucht Geervliet. ,,Ze doen toch maar.''

Toch is het door die herindeling dat deze keurige oudere heer (,,Men zegt dat wij van adel zijn'') uit deze randgemeente van Den Haag morgen naar de stembus mag. Voorburg gaat per 1 januari samen met Leidschendam en dat betekent: vervroegde gemeenteraadsverkiezingen.

De voorgeschiedenis van deze fusie maakt de raadsverkiezingen beladen en herkenbaar voor velen elders. In het kort: na jarenlange onderlinge weerzin stemden de inwoners van Leidschendam en Voorburg dit voorjaar per referendum met grote meerderheid (meer dan 90 procent) voor een vrijwillige fusie. Deze werd door de beide gemeentebesturen aangeprezen als laatste redmiddel tegen dreigend grondverlies aan grote buur Den Haag. Minister De Vries (Binnenlandse Zaken) omarmde de fusie, maar hield vast aan de vergroting van Den Haag via gemeentelijke herindeling. Paarse meerderheden in Tweede en Eerste Kamer deden de rest. Resultaat: Voorburg en Leidschendam raakten 7.000 woningen kwijt aan Den Haag en gaan nu toch samen verder, als een overigens niet onaanzienlijke nieuwe stad van 70.000 inwoners.

Ook de timing maakt de gemeenteraadsverkiezingen in Voorburg-Leidschendam speciaal. Vier maanden voor de reguliere gemeentelijke verkiezingen elders en zes maanden voor de Tweede-Kamerverkiezingen, en ook nog eens in de buurt van Den Haag, fungeren de gemeenteraadsverkiezingen te Voorburg-Leidschendam als een soort voorproefje van de landelijke campagnes. Prominente leden van de grote partijen deden de voorsteden de afgelopen weken aan. Van minister Pronk (PvdA) tot Kamerlid Van der Hoeven (nummer twee van de landelijke CDA-lijst), evenals een enkele lijsttrekker (Melkert) kwamen ze op oefening. Alleen de ter plaatse gedane voorspelling van CDA'er Van Geel dat Voorburg-Leidschendam ,,veel'' landelijke belangstelling van de media zou trekken kwam niet uit.

Maar hoe zit het met de belangstelling van de burgers ter plaatse? Een middagje zwerven door beide kernen levert vele cynische geluiden op, al trekken niet allen de conclusie dat ze niet moeten gaan stemmen voor de nieuwe gemeenteraad. Teleurstelling over het gebrek aan macht van lokale politici en welbeleden interesse voor lokale aangelegenheden domineren de meeste reacties. ,,Ik stem CDA vanwege het partijprogramma hier'', zegt Carla Schouten, eigenaresse van De Voorburgse Boekhandel, ,,niet alleen omdat ze tegen de herindeling waren.'' Wat betreft de fusie vindt ze het vooral jammer dat de historische naam Voorburg plaats moeten maken voor het prozaïsche Vlietstede.

De naamgeving van de nieuwe gemeente was overigens goed voor een rel in de aanloop naar de verkiezingen. De stemming per internet die de gemeenten organiseerden, moest worden stilgelegd wegens een verdacht hoog aantal aanmeldingen voor Voorburg. Ook na stemming per traditionele uitknipbon bleek een meerderheid voor deze naam te zijn. De gemeenteraden hadden deze naam echter al bij voorbaat uitgesloten, om de Leidschendammers niet voor het hoofd te stoten. Vlietstede, dat als nummer twee won van Vliethoven, heeft nu de allure van een veelbemopperd compromis.

Die naam is nog wel goed, vindt J. de Jong, geboren, getogen en al tientallen jaren woonachtig in Leidschendam ,,het is ten minste geen Voorburg''– maar stemmen gaat deze tegenstander van de fusie toch niet, na alle herindelingsperikelen. ,,We zijn met de ogen open belazerd'', vindt hij. Zijn buurman, een 23-jarige grondwerker die zijn naam niet geven wil, kan wel zeggen dat hij, ,,als ik tijd heb'', SP gaat stemmen. Niet alleen wegens de felle SP-campagne tegen de herindeling. ,,Ik heb ook verder wel dingen gehoord'', oppert hij vaag.

Gijs Gemke, jonge vader die met zijn zoontje in het winkelcentrum van Voorburg speelt: ,,Nee, ik ga niet stemmen en ik kan er niets over zeggen. Dan zou ik me er eerst in moeten verdiepen.'' Wat de naam Vlietstede hem zegt? ,,Ja, als je dat zo hoort, klinkt dat zielig. Jammer.'' De bejaarde heer Kranz, even verderop: ,,Achteraf was die fusie niet nodig.'' Hij gaat wel stemmen, maar niet meer op dezelfde, door hem geheim gehouden partij als voorheen: die stemde, landelijk, vóór de herindeling.

In de verkiezingscampagnes van de lokale partijen domineerde vooral de vraag wie `goed' was en wie `fout' inzake de herindeling. De SP trok met de leus ,,Landjepikkers weg'' van leer. In Voorburg, waar de SP tot voor kort geen afdeling had, bleken andere partijen moeite te hebben met de directe stijl van de socialisten. Een incident in het centrum, waarbij SP-lijsttrekker Hans van Leeuwen een stel PvdA'ers te verstaan gaf dat ze moesten ,,opdonderen'', werd dé anekdote van de verkiezingscampagne, gniffelt Gerben Holwerda, redacteur van de lokale nieuwssite wwww.voorburginsite.nl. Holwerda woont niet in Voorburg maar in Nootdorp, samen met Pijnacker betrokken bij de tweede fusie rond Den Haag die morgen tot vervroegde verkiezingen voor de gemeenteraad leidt. ,,Daar gaat het veel rustiger toe'', oordeelt hij.

Maar er is een overeenkomst: overal ligt vooral de grootste partij, de VVD, onder vuur. De liberalen verkeren in de moeilijke spagaat van landelijke steun aan de herindeling en lokaal verzet. De oppositie, in alle geledingen tegen, kan dat uitbuiten; de lokale Leidschendams-Voorburgse fusiepartij Gemeentebelangen voert campagne met de leuze ,,Politiek zonder bijsmaak.'' Toch wijzen alle lokale peilingen, tot aan de ,,niet representatieve'' internetpeiling van Voorburginsite, waar vele klachten over de VVD binnenstroomden, nog steeds die partij aan als grootste. Met als belangrijkste runner-up de partij die al tweede was: het CDA. Dat lijkt, in afwachting van de uitslagen, het voorlopige `teken van Vlietstede': wat er ook gebeurt, geen aardverschuivingen in het politieke landschap.

    • René Moerland