Turkse hongerstakers vechten door

In Istanbul viel de politie gisteren binnen in een huis dat was veranderd in een bastion van extreem-linkse hongerstakers. Maar zij geven niet op.

Hoe de strijd van extreem-links tegen het `Turkse staatsterrorisme' gaat aflopen? Lang hoeft Özkan, sympthisant van de Turkse hongerstakers, niet over die vraag na te denken. Ondanks een lange dag vechten met de politie heeft hij aan strijdlust nog niets ingeboet. ,,Wij gaan winnen'', zegt hij beslist in een schamel ingericht huis in de Istanbulse wijk Küçükarmutlu. ,,Je kunt ons vergelijken met de Palestijnen. We vechten met stokken en stenen maar we hebben kracht in ons lichaam en ons hoofd. Daarom zal de overwinning voor ons zijn.''

,,Wij gaan winnen'' – het wordt vaker gezegd bij de barricaden van ijzeren hekken en raamkozijnen in Küçükarmutlu, waar een groot aantal sympthisanten van de ongeveer 100 overgebleven hongerstakers woont. Maar vooralsnog lijkt het er op dat de Turkse autoriteiten de eerste klap hebben uitgedeeld. Vier doden vielen er gisteren bij de ontruiming van een van de huizen van de hongerstakers. En zouden in het verleden velen in Europa onmiddellijk hebben geprotesteerd tegen het grove geweld waarmee de Turkse autoriteiten de buurt zo ongeveer platwalsten, nu blijft het vooralsnog stil. En zo hangt er naast spanning vooral ook een gevoel van verlatenheid en eenzaamheid achter de barricaden: de hongerstakers weten dat ze de propagandastrijd met de Turkse autoriteiten vooralsnog hebben verloren. Europa billijkt immers de invoering van het cellensysteem in Turkije waartegen hun actie is gericht, en wijst de oude slaapzalen, waar gevangenen soms wel met vijftig tegelijk verbleven, af. En dus is Europa nauwelijks bereid de hongerstakers, die vaak sympathiseren met extreem-linkse bewegingen als de DHKP/C, te steunen. Ook al heeft de vorig jaar begonnen hongerstaking inmiddels 42 levens geëist.

Al vroeg in de ochtend, vertellen de mensen achter de barricaden, wisten ze dat de dag moeilijk zou worden. De krant Sabah publiceerde immers foto's van de wijk, waar toen al barricaden waren opgeworpen. ,,Sabah werkt samen met de politie'', zegt een activist. ,,Dus we wisten dat ze zouden komen.''

De politie kwam met pantserauto's en traangas. Toen een van de pantserauto's vastliep in een greppel die de sympathisanten van de hongerstakers hadden gegraven, sloeg de vlam in de pan. ,,Ze gingen met scherp schieten'', vertelt Said, ,,en sloegen en schopten erop los''. In de chaos die volgde, stak een hongerstaker zichzelf in brand. Drie sympathisanten die zich met molotovcocktails bij het huis hadden geposteerd, werden doodgeschoten. Ondanks de striemende regen en de duisternis van de nacht is nog goed te zien hoe hard het er in het huis aan toe is gegaan. Ramen zijn kapotgeschoten, overal ligt water en in het hele huis hangt een doordringende lucht die op de ogen slaat. ,,Traangas'', zeggen de actievoerders.

Ook advocaat Cemal Yücel, die een groot aantal hongerstakers verdedigt, beseft dat de actievoerders min of meer alleen staan. ,,Toen de hongerstaking begon, hoopte iedereen dat Europa de actie zou steunen'', zegt hij. ,,Maar Europa koos voor de Turkse regering.'' Eigenlijk kan hij nog steeds niet begrijpen dat Europa voor de invoering van het cellensysteem in Turkije is. ,,Iedereen in Europa zou een hele mooie kamer moeten uitkiezen en zichzelf daar drie dagen in opsluiten'', zegt hij. ,,Als je daar drie dagen inzit, weet je een beetje hoe het in een Turkse gevangenis van het F-type is. Met dat verschil natuurlijk dat de cellen in Turkse gevangenissen minder mooi zijn dan die kamer en dat Turkse gevangenen er niet drie dagen in zitten, maar een heel leven.''

Maar net als de strijd bij de barricaden lijkt het pleidooi van de advocaat een achterhoedegevecht. Europa heeft immers de invoering van het cellensysteem gebillijkt. Zelfs mensensenrechtenorganisaties zien het cellensysteem als een stap vooruit vergeleken bij de oude slaapzalen, waar de gevangenisautoriteiten geen greep meer op hadden en waar extreem-linkse organisaties en soms zelf de maffia de dienst uitmaakten. Zorg over marteling en de kwaliteit van de cipiers is gebleven, maar, zo vinden ook mensenrechtenorganisaties, een terugkeer naar het oude slaapzalensysteem zou de problemen alleen maar verergeren.

En zo raken de actievoerders in Küçükarmutlu, die het oude slaapzalensysteem opnieuw willen invoeren, meer en meer geïsoleerd. De Turkse publieke opinie heeft de hongerstaking allang afgeschreven: bij een aantal televisiestations was de ontruiming slechts het derde of zelfs vierde onderwerp van het avondnieuws. Zelfs in de eigen wijk is er kritiek. ,,Ik begrijp niet wat ze nu willen'', zegt iemand. ,,In alles willen ze Europees zijn, maar hier maken ze problemen over. Maar in Europa heb je toch ook een gevangene per cel?''

Maar bij de barricaden overheerst het gevoel te vechten voor een goede zaak. Een huis is gevallen, maar verderop is nog een ander, waar zes hongerstakers verblijven, intact. Eigenlijk verwacht iedereen dat de politie snel terug zal komen en dus wordt er nu al gewerkt aan molotovcocktails. En als het laatste bastion in Küçükartmutlu valt, zijn er nog de hongerstakers in de gevangenissen zelf. ,,De nieuwe gevangenissen moeten gesloten worden'', zegt een van de actievoerders. ,,De strijd gaat door. Tot de laatste druppel bloed.''