Mogelijk 51 doden door fout bij nierdialyse van Baxter

Een fout bij de productie van nierdialyse-apparatuur heeft waarschijnlijk een rol gespeeld bij de dood van tenminste 51 nierpatiënten in Spanje, Kroatië, Italië en Duitsland. Dat heeft het Amerikaanse farmaceutische bedrijf Baxter gisteren toegegeven.

Het bedrijf heeft de productie van de verdachte apparaten inmiddels stopgezet. Er is een voorziening getroffen van 100 tot 150 miljoen dollar (na belasting) om de schade te dekken.

Baxter kreeg de afgelopen maanden tientallen meldingen over nierpatiënten die enkele uren tot dagen na hun dialyse stierven. Nierpatiënten moeten drie maal per week hun bloed laten zuiveren van afvalstoffen, omdat hun nieren niet meer goed werken. Het bloed wordt door een dialyse-apparaat gevoerd en weer terug in het lichaam gebracht. Een behandeling duurt 3 tot 5 uur.

Uit onderzoek van Baxter blijkt nu dat er een fout is opgetreden bij de productie van de filter van bepaalde typen dialyse-apparaten. Het gaat om de typen A en AF, die overigens in Nederland niet worden gebruikt. Bij deze typen wordt de filter (die bestaat uit 14.000 dunne buisjes) gemaakt met behulp van de chemische stof perfluorkoolwaterstof. Normaal wordt deze stof tijdens de productie weer uit de filter verwijderd, maar Baxter ontdekte dat in sommige filters nog restanten van dit koolwaterstof zaten. Uit dierproeven, die Baxter het afgelopen weekend heeft uitgevoerd, blijkt de stof in lage dosis dodelijk voor konijnen. ,,De stof veroorzaakt de vorming van gasbellen in het bloed'', zei een woordvoerder van het bedrijf gisteren. Gasbellen zijn mogelijk dodelijk omdat ze de bloedtoevoer naar delen van het hart kunnen blokkeren.

Baxter werd vorig jaar eigenaar van de A- en AF-dialyse-apparaten door overname van het Zweedse bedrijf Althin Medical. De verdachte filters werden alleen gemaakt in het Zweedse Ronneby, waar Althin Medical een fabriek heeft. Baxter heeft wereldwijd 200.000 nierdialyse-apparaten teruggehaald en vervangen.

Baxter kreeg de afgelopen weken kritiek omdat het lang duurde voordat de oorzaak van de sterfgevallen was achterhaald. ,,Maar het gaat hier om een nieuw fenomeen. We konden de sterfgevallen eenvoudigweg niet verklaren'', verdedigde de woordvoerder zich. Of de vervuilde filters alle sterfgevallen verklaren, is niet duidelijk. Baxter blijft onderzoek doen naar mogelijk andere oorzaken. Andere producenten van nierdialyse-apparaten zijn inmiddels gewaarschuwd voor het gebruik van perfluorkoolwaterstof.