Wereldtitel turnen zou Endel niet hebben misstaan

Renske Endel is de eerste Nederlandse turnster die een medaille bij de wereldkampioenschappen heeft gewonnen. Zij werd in Gent tweede op het onderdeel brug.

Eenmaal de wanhoop voorbij, bleek Renske Endel in staat om een medaille te winnen bij de wereldkampioenschappen. De 18-jarige turnster overwon een identiteitscrisis die vorig jaar bijna leidde tot haar afscheid van de sport om zaterdagmiddag bij de toestelfinales in Gent tweede te worden op de brug. Een historisch moment, omdat geen Nederlander ooit een WK-medaille had gewonnen.

In de euforie van het moment paste kort na de huldiging geen kritische noot over de beoordeling van de jury, die volgens sommige volgers Endel te wereldtitel had ontnomen ten faveure van Svetlana Khorkina. De turnster uit Broek op Langedijk zelf wilde van geen bevoordeling weten en gaf haar Russische concurrente de credits van een kampioene. Endel: ,,Khorkina turnde een goede oefening en dat ik hier met een zilveren medaille sta, vind ik onwijs gaaf.'' Bondscoach Frank Louter trok de rechtvaardigheid van de beoordeling evenmin in twijfel.

Maar er waren ook kenners die een andere taal spraken. Fieke Willems, clubgenote van Endel bij De Hazenkamp in Nijmegen, kleedde haar kritiek subtiel in. Verongelijkt: ,,Als Khorkina dezelfde oefening als Renske had geturnd, zou die hoger zijn gewaardeerd, daar ben ik van overtuigd.''

Endels trainer Boris Orlov schonk helemaal klare wijn. Hij vond dat zijn pupil wereldkampioen had moeten worden. Orlov: ,,De oefening van Renske was gewoon beter dan die van Khorkina. Maar wat zaterdag gebeurde, moest gebeuren, omdat Khorkina nu eenmaal `de godin van het turnen' is. Zij is een idool die niet mag verliezen van een onbekende Nederlandse.''

Orlov sprak die woorden uit zonder een spoor van ergernis. De Rus in dienst van De Hazenkamp accepteert de onrechtvaardigheid van de jurering bij turnen; maar hij wil het dan wel gezegd hebben.

Het verschil waarmee Endel werd verslagen, was dan ook miniem: 0.012 punt. Waar de Nederlandse zaterdag als eerste turnster aan brug voor ,,een superoefening'' met 9.425 werd beoordeeld, kwam vijf beurten later Khorkina met een oefening die in een hoog tempo werd afgewerkt, maar duidelijk schoonheidsfoutjes bevatte. De jury beperkte zich in de aftrek en vond de Europees, olympisch en wereldkampioene uiteindelijk een fractie beter dan Endel: 9.437.

De kritische geluiden werden echter al gauw overstemd door het gejubel over de medaille van Endel. Begrijpelijk, want tot de WK in Gent gold Nederland als het Madurodam van de turnsport en was het ondenkbaar dat dat onbeduidende turnlandje een medaille op een WK zou winnen. En dat uitgerekend Endel voor die stunt zorgde, was eveneens een verrassing. De Noord-Hollandse kan weliswaar een voortreffelijke brugoefening turnen, maar de Nederlandse favoriete heette Verona van de Leur. In alle voorwedstrijden hield de Waddinxveense scholiere aan brug gelijke tred met Khorkina, maar uitgerekend in de toestelfinale ging alles mis. Na een zesde plaats bij de sprong eindigde Van de Leur aan brug achtste en laatste. Voor de jongste WK-deelneemster duurde het zware toernooi gewoon een dag te lang.

De drie jaar oudere Endel had al de ervaring van een WK-deelname, met daaraan toegevoegd een overwonnen crisis in haar privéleven. Die levenslessen voorkwamen dat ze in Gent bezweek onder de druk. Orlov: ,,Zij was zaterdag fysiek en mentaal op haar top. En dat was heel knap, want voorheen ontbrak het haar altijd aan zelfvertrouwen.''

Moeder Lia en vader Jos Endel wisten zaterdag evenmin wat ze zagen. Dat uitgerekend hun dochter, die vorig jaar helemaal de weg leek kwijt te zijn, de eerste Nederlandse WK-medaille in de geschiedenis won, konden zij nauwelijks bevatten. Jos: ,,Toen ze vorig jaar haar motivatie kwijt was en zich wanhopig afvroeg wat die vele trainingsuren nog voor zin hadden, hebben we menigmaal overwogen haar van die sport af te halen. Zo was zo triest en kwam zo vaak huilend thuis, dat we er moedeloos van werden.''

Na vele gesprekken met Willem Veldman, haar trainer van de opgedoekte topturngroep in Opmeer, en met sportpsychologe Loes de Ridder kwam Endel de crisis te boven. Ze besloot haar turnloopbaan voor te zetten bij de Hazenkamp in Nijmegen, waar zij in de familie Zegers uit Beuningen een warm gastgezin vond, bij Orlov en Esther Heijnen kundige trainers en in Rico Schuyers een nieuwe sportpsycholoog. Endel bloeide op, werd een zelfstandige sportvrouw, die in Gent demonstreerde dat ze een turnster van wereldklasse is.

Sedert vorige week lacht de wereld Endel weer toe. Ook financieel, want haar prestatie is goed voor de A-status van NOC*NSF. Tot opluchting van pa en ma Endel, die recent in een brief aan de gemeente Langedijk hebben gevraagd of er niet ergens een potje met geld is waarvoor dochter Renske in aanmerking komt. Vader: ,,Ze studeert niet meer en krijgt dus geen studietoelage. Bovendien is ze te oud voor de kinderbijslag. Er komt dus geen cent binnen, terwijl wij ons scheel betalen om haar te laten turnen. Nee, ik heb nog geen antwoord van de gemeente gekregen, maar ik denk dat ik na dit succes mijn verzoek maar intrek.''