`Harde strijd tegen barbarij rijke landen'

Brazilië zal later deze week bij de conferentie van de WTO in Qatar fel ten strijde trekken tegen het protectionisme van de rijke landen. Brazilië als spreekbuis voor een `eerlijke' wereldhandel.

Stel dat Amerika en de Europese Unie hun importbarrières tegen Braziliaans sinaasappelsap zouden opheffen. Dan zou de handelbalans van de Zuid-Amerikaanse reus in één keer positief uitslaan. Brazilië zou in de Verenigde Staten zelfs marktleider kunnen worden. Nu beschermen de Amerikanen hun eigen Californische sinaasappel door elke liter Braziliaans sap 56 procent duurder te maken. De Europeanen hebben iets lagere tarieven, tussen de 13 en 25 procent. Maar daar geldt weer een importquotum van niet meer dan 1.500 ton Braziliaans sinaasappelsap per jaar.

,,Barbarij is niet alleen het terrorisme', stelde de Braziliaanse president Fernando Henrique Cardoso onlangs in een bevlogen redevoering voor het Franse parlement. ,,Barbarij is ook de intolerantie van de rijke landen in het eenzijdig opleggen van hun maatregelen aan de wereld.'

Eind deze week begint in Qatar de conferentie van de WTO over verdere liberalisering van de wereldhandel. Brazilië staat in de startblokken om een `ongemeen harde strijd' te leveren tegen `commerciële hypocrisie' van de rijke landen. ,,Enerzijds eisen ze van ons dat we volledig liberaliseren, terwijl ze anderzijds zelf de meest gemene barrières opwerpen tegen de producten van de Derde Wereld', zegt de voorzitter van Braziliaanse Kamer van Koophandel (Camex), Roberto Giannetti. De Camex berekende dat Brazilië elk jaar 37 miljard gulden misloopt, puur aan douanebarrières op hun landbouwproducten. Het gaat om torenhoge tarieven en beperkende quota op producten als suiker, sojaolie, alcohol en vlees. Maar ook om de steeds strengere `gezondheids- en milieumaatregelen' die de markt van de rijken dichttimmeren tegen de Derde Wereld.

Koeien zijn één voorbeeld. Een ander voorbeeld is de Braziliaanse garnalenindustrie. Die werd in één klap de nek omgedraaid toen de VS de import de garnalen verboden, omdat er wel eens een beschermde zeeschilpad in een Braziliaans garnalennet verstrikt wilde raken. ,,Zo nemen de barrières alleen maar verder toe', stelt de Braziliaanse minister van Landbouw Pratini.

Een ander probleem is de manier waarop de rijken de verwerkende industrieën in de Derde Wereld blokkeren. Neem de oploskoffie. Wil Brazilië zijn eigen oploskoffie in Europa verkopen, dan moet het een toeslag van 9 procent betalen. Italië en Duitsland zijn hierdoor de grootste oploskoffieproducenten ter wereld geworden. Ze kopen de koffie uit de Derde Wereld aan voor 1 dollar per kilo. Zonder zelf ook maar één koffieboon te produceren verkoopt Europa de bewerkte koffie vervolgens voor 12 dollar per kilo. Hetzelfde geldt voor soja. Zodra Brazilië er zelf olie van probeert te maken, heffen Europa en de VS 20 procent importbelasting.

,,We staan voor een mondiale heruitgave van het kolonialisme', stelt Giannetti. ,,De Derde Wereld wordt teruggeworpen op zijn rol als leverancier van goedkope grondstoffen die in de rijke wereld worden bewerkt. De rijken strijken de opbrengst op, en wij moeten onze eigen koffie weer voor veel geld terugkopen.'

Sinds de mislukte WTO-conferentie in Seattle in 1999 heeft Brazilië zich duidelijk opgeworpen als spreekbuis voor de Derde Wereld in het `gemene dubbelspel' dat de rijke landen met hun `zogenaamde' liberalisatie spelen.

Harde strijd is Brazilië van plan in Qatar te leveren tegen de landbouwsubsidies. ,,Een concurrentie waar geen boer uit de ontwikkelingslanden tegenop kan', stelt de minister van Landbouw. Alleen al dit jaar schenkt de Europese Unie 90 miljard gulden subsidie aan de Europese boeren. ,,Een inefficiënt systeem', zegt Pratini, waarbij de Europese landbouw aan zijn haren omhoog wordt gehouden door dure overheidssubsidies. ,,Terwijl onze goedkope en betere producten buiten de deur worden gehouden.'

Als opmaat voor Qatar reist de Braziliaanse president Cardoso deze dagen door Europa en de VS. Persoonlijk brengt hij de regeringsleiders de boodschap die hij onder luid applaus het Franse parlement bracht: ,,Waarom geen nieuwe wereldorde, waarbij de globalisering een instrument is om de ongelijkheid te verminderen, in plaats van de overheersing van sommigen over de rest? Het is tijd de bladzijde om te slaan.' Als voorbeeld van de solidariteit waartoe de wereld in staat moet kunnen zijn vertelde Cardoso in Parijs ook hoe Brazilië de schuld heeft kwijtgescholden van een aantal arme Afrikaanse landen. ,,Waarom zouden rijkere landen dan wij dat dan niet kunnen?'

Dit is het vierde deel in een serie voorafgaand aan de WTO-top in Qatar later deze week. Eerder delen verschenen op 24 en 26 oktober en 1 november.

    • Marjon van Royen