`Financiële trucs bij toetreding tot EMU'

Ten minste één Europees land dat tot de Economische en Monetaire Unie is toegetreden heeft zijn begrotingstekort over 1997 op oneigenlijke wijze gedrukt. Het betreft, naar algemeen wordt aangenomen, Italië.

Dit blijkt uit het rapport `Derivatives and Public Debt Management' van de financiële specialist Gustavo Piga, dat vanmorgen is verschenen. Het is geschreven in opdracht van de International Securities Market Association, toezichthouder op de internationale financiële markten, in samenwerking met de Council on Foreign Relations.

Landen die wilden toetreden tot de Economische en Monetaire Unie werden in maart 1998 beoordeeld op de vraag of zij over 1997 aan de financiële criteria voldeden. Het belangrijkste criterium was het begrotingstekort, dat 3 procent of minder van het bruto binnenlands product moest hebben bedragen. Italië wist zijn tekort spectaculair terug te dringen, van 6,5 procent van het bbp in 1996 naar 2,7 procent in 1997. Het mocht op basis hiervan toetreden. Romano Prodi, de huidige voorzitter van de Europese Commissie, was op dat moment premier van Italië.

Piga behandelt in zijn rapport een land (`land M') dat inmiddels lid is van de EMU en een valutakoersvoordeel op de aflossing van een obligatielening van 200 miljard yen (tegen de koers van vandaag rond de 4 miljard gulden) omzette in een buitensporige betaling van rente door een tegenpartij op de financiële markten. Daartoe werd gebruikgemaakt van zogenoemde swaps, ruilcontracten van rentebetalingen die op de financiële markten zeer gangbaar zijn. Volgens Piga scheelde deze transactie het land in kwestie 0,02 procentpunt van het bruto binnenlands product. Hij sluit niet uit dat dit de enige transactie in zijn soort was. ,,Tien van dergelijke operaties hadden een tekortdaling van 0,2 procent verklaard.'

Het rapport noemt het land in kwestie niet bij naam. Maar op de financiële markten werd rond het tijdstip in 1995 waarop de lening werd aangegaan slechts één yen-lening van 200 miljard gesignaleerd, en die was van Italië.

De Nederlandse regering stond begin 1998, toen moest worden beslist welke landen aan de muntunie mochten meedoen, zeer kritisch tegenover Italiaanse toetreding, vooral om de houdbaarheid van de Italiaanse begrotingssanering en de hoogte van de staatsschuld. Ook De Nederlandsche Bank was destijds terughoudend over onder meer Italië.

De woordvoerder van Eurocommissaris Solbes (Economische en Monetaire Zaken) noemde vanmiddag, in een reactie op het rapport, swap-transacties om rentekosten te verminderen ,,in principe niet negatief maar positief'. Hij onderstreepte dat dergelijke transacties het begrotingstekort kunnen verminderen en dat dit in overeenstemming is met regels die in de Europese Unie zijn goedgekeurd. ,,Het simpele feit dat een swap is gebruikt, wil niet zeggen dat er bedrog is gepleegd', aldus Solbes' woordvoerder. De woordvoerder van Commissievoorzitter Prodi zei zich bij de reactie van Solbes' woordvoerder aan te sluiten.

land `m': pagina 11