Essentie

Misschien zijn we toe aan een herwaardering van de fysieke prestatie. Een vernieuwende kijk op de krachtexplosie, eindelijk ontdaan van alle randverschijnselen die het zicht op de essentie van sport ontnemen. De essentie van sport? Arbeid en discipline, doorzettingsvermogen, zelfopoffering, pijn en mentale kracht. Ja, ik weet het, deze opsomming klinkt nogal orthodox in de oren, om van het woord fundamentalisme maar te zwijgen. Toch is het niet anders: sport op topniveau vereist een behoudende instelling omdat het een conservatieve bezigheid is. Topsport is niet voor de nachtvlinder die zijn peseta's in bars op de Rambla onachtzaam strooit, maar voor de hongerige asceet in zijn kale grot. Daarom ben ik de laatste die de verschuiving van gemakzuchtige arrogantie naar zuiverheid en strengheid in de leer betreurt.

Misschien dat ik daarom met des te meer opluchting kijk naar de sensationele deconfiture van het Nederlandse voetbal. Zonder leedvermaak maar met devotie en hoop. Hoe dieper deze monstrueuze creatie van het commerciële denken zakt, hoe meer ruimte ontstaat voor de essentie. Is het toeval dat terwijl de voetballers per bosjes omvallen de kleine engeltjes van het vaderlandse turnen steeds hoger in de hemel vliegen?

Het lijkt dat de bodem van de stinkput dit weekeinde werd bereikt – omdat de plaatsnamen waar de top van de eredivisie zich de afgelopen 48 uur onsterfelijk belachelijk maakte even onbeduidend als droefgeestig klinken. In Doetinchem, Breda en Rotterdam-West gingen Ajax, Feyenoord en PSV deels of geheel ten onder. En dan springen analisten en commentatoren uit de persbankjes. Het Nederlandse voetbal is in een grauwe sluier gedrapeerd, schrijft Trouw vanochtend, de Volkskrant rept over een competitie waarin Mickey Mouse het hoogste woord voert. De nationale competitie zou, met de exodus van zijn beste elementen richting buitenland, zijn doodgebloed. Dat lijkt een comfortabele uitleg voor de spectaculaire uitschakeling van de Nederlandse clubs in Europees verband. Maar zelfs dit is niet helemaal juist. Want de Nederlandse spelers in buitenlandse dienst zijn steeds minder in staat tot spraakmakende prestaties. De breedste opstelling van het vreemdelinglegioen was afgelopen weekeinde bij Barcelona te vinden, met De Boer, Cocu, Overmars en Kluivert in de basis. En met die vier Nederlanders ging Barça bij Real Madrid met 2-0 ten onder.

Vreemd toch dat men aan de uitschakeling van Oranje door het `nietige Ierse boerenkoolvoetbal' enkele maanden terug niet een grotere symboolwaarde heeft willen toekennen. Het was toch overduidelijk dat de vaderlandse zelfoverschatting en arrogantie hiermee werd afgestraft. De verpersoonlijking daarvan door Louis van Gaal en zijn creditcard-kids werd niet op juiste waarde geschat. De trainer die geen enkele kritiek verdraagt en die Nederland heeft geleerd zich in een fantasiewereld vol illusies te nestelen, zit nog steeds op zijn stek. Zijn plechtige ontslag had een heilzame werking kunnen hebben. Het had een reinigingskuur voor de geesten kunnen betekenen. In plaats daarvan laat men de meest overschatte bondscoach uit de Oranje-geschiedenis zijn eigen lot bepalen. Wanneer Louis de tijd rijp acht, zal hij misprijzend het zinkende schip verlaten waarin hij zelf talloze gaten heeft geboord. Een strategische fout.

Kon het maar zo zijn dat de aandacht van de audiovisuele media met al die parasiterende programma's en die cabareteske studio's vol karikaturen, zich eindelijk zou verplaatsen. Minder voetbal graag en meer turnende pareltjes. Minder Mercedessen en BMW's die de parking van stadions verlaten en meer van die afgetrainde smoeltjes. Die meiden trainen sinds hun tiende jaar een uur of dertig in de week. Ze staan soms om zes uur in de ochtend op om de gymzaal te betreden waar hun coaches voor een hongerloon hen opwachten. Ik wil meer weten van de sterretjes Renske Endel en Verona van de Leur die bij het WK turnen in Gent zo prachtig schitterden. Geef me weer de essentie, want ik ben van de grootspraak en de zelfoverschatting doodmoe geworden.