Boek Steinbeck levert knap theater op

Al bij binnenkomst in het theater zijn er de konijntjes. Geprojecteerd op de muur komen ze steeds weer voorbijspringen als vooruitwijzing naar de obsessie in het haperende brein van Lennie. Lennie, de aandoenlijke, zwakbegaafde reus uit het boek Of Mice and Men van John Steinbeck.

Regisseur Léon van der Sanden bewerkte het verhaal over het simpele leven op het Amerikaanse platteland voor het Maastrichtse gezelschap Het Vervolg. Met sobere middelen portretteert hij de ongewone vriendschap tussen de landarbeiders George en Lennie, die van plek naar plek trekken om hun schamele kostje te verdienen. Ze dromen van hun eigen boerderijtje, later, met een bedje vol klaver voor de konijnen die Lennie mag verzorgen. Van der Sanden knipte weliswaar een personage uit de oorspronkelijke tekst en voegde onnodig wat woorden toe, maar de basis liet hij intact. Gelukkig maar, want de figuren uit Steinbecks boek komen ook op het toneel levensecht over.

De boerderij waar George en Lennie terechtkomen, is schetsmatig vormgegeven: Een huis op wielen, een boksbal aan een touw, hier en daar wat stoelen. George is ervan overtuigd dat het dit keer moet lukken om wat geld te verdienen, zolang Lennie tenminste geen domme dingen doet. Het geluk lijkt hun in eerste instantie toe te lachen. Een oude stalknecht die een hand mist, heeft wel zin in zo'n eigen stekkie en is bereid zijn opgespaarde geld daarvoor in te zetten. Maar Lennie, het grote kind dat zijn eigen kracht niet kent, koestert bij gebrek aan konijntjes een voorliefde voor alles wat zacht en aaibaar is. Muizen, honden, fluweel en vrouwenharen, het is Lennie om het even, mits zijn onderwerp van affectie maar niet teveel protesteert. Want dan wordt George boos en daar is Lennie doodsbenauwd voor. Als er op de boerderij een aanminnige vrouw blijkt te wonen die wel geïnteresseerd is in zo'n grote goedzak, kost het Lennie steeds meer moeite zich in te houden.

Af en toe wordt de rustige speeltrant verstoord door een countrydansje of een heen en weer gerace met het wielenhuisje. Alsof Van der Sanden bang was dat het publiek zich zou vervelen bij al die kabbelende landelijkheid. Maar hij onderschat zichzelf. Want de bedrieglijke eenvoud waarmee het verhaal over het voetlicht wordt gebracht, is boeiend genoeg. Simpele doeltreffende zinnetjes, beheerst spel en de prachtige Lennie (Bas Keijzer) houden de aandacht gevangen. Het is mooi om George met voorman Slim een gesprek van man tot man te zien houden. Samen staan ze vooraan op het toneel, peuk in de mond, terwijl ze met de ogen half dichtgeknepen in een imaginaire zon staren. Dit zijn verweerde cowboys, dat zie je meteen. Ook andere scènes bezitten een suggestieve kracht, die wonderwel past bij Steinbecks schrijfstijl. Als je de wilde intermezzi wegdenkt en de lijn volgt die Steinbeck al uitzette, dan zie je toegankelijk, knap gemaakt theater. Dit is geen voorstelling met woeste experimenten of eigenzinnige abstracte interpretaties. Hier wordt simpelweg een heel mooi verhaal verteld.

Voorstelling: Van muizen en mensen door Het Vervolg. Tekst: John Steinbeck. Gezien: 3/11 Derlon Theater, Maastricht. Aldaar t/m 1/12. Tournee 1/9 t/m 16/11 2002. Inl. (043) 350 7171 of www.hetvervolg.nl

    • Jowi Schmitz