Tekenfilms van low tot high tech

Walt Disney is voor tekenfilms wat Kleenex is voor zakdoekjes: een merknaam die alle andere producten in zijn soort heeft overvleugeld. In de Lichtfabriek in Haarlem is nu op een bescheiden festival een aantal animatiefilms te zien die op het eerste gezicht weinig tot niets met Disney te maken hebben. Ze zijn gemaakt met behulp van een groot aantal verschillende technieken, van low tot high tech, voor een groot aantal verschillende beelddragers, in een groot aantal verschillende stijlen en voor een groot aantal verschillende doelgroepen. Het aardige van het festival is dat een aantal van zulke verschillende werken eens bij elkaar te zien zijn. Op twee televisieschermen wordt werk van oude meesters vertoond, waaronder het vertederend vrolijke abstracte filmpje Boogie Doodle uit 1940 van de Canadese pionier Norman McLaren.

De moderne tegenhanger van dit filmpje is in de Lichtfabriek een werk van Peter Luining. Op een touchscreen kan de bezoeker een wit vierkant laten bewegen en zo de compositie van allerlei bewegende vierkanten beïnvloeden, evenals het geluid dat erbij hoort. Zulke pogingen tot interactiviteit zijn vaak futiel. Ook in dit geval lijken de ingrepen van de bezoeker het werk te verbeteren noch te verslechteren. Leuker, wreder en eerlijker zijn de voor internet gemaakte filmpjes van Han Hoogerbrugge, waarbij een klik op de muis dezelfde man steeds tot een andere simpele handeling doemt. De klik laat hem op de grond vallen, zijn paard verliezen, of uit een Brillo Box te voorschijn komen. De ultrakorte filmpjes zijn ook te zien op de website www.hoogerbrugge.com.

Veel werken op Lopend beeld, waaraan dertien kunstenaars meedoen, zijn, interactief of niet, duidelijk met behulp van de computer gemaakt. Een uitzondering is Ik van Jola Hesselberth en Gerard Prent, dat al eens door de VPRO werd uitgezoden. Ik is de biografie van een meisje in 67.000 in elkaar vervloeiende tekeningen. In een geraffineerd naïeve stijl komt er bekend kinderleed voorbij, dat verfrissend wordt overdreven. Tijdens een vakantie gaan papa en mama elkaar in de auto bij het zoeken van de weg bijvoorbeeld niet verbaal maar fysiek te lijf. Tongen worden afgebeten, een neus boort zich als een scherp mes door een oog, er vloeit bloed. Zulke onmogelijkheden blijven een van de grote krachten van animatiefilms.

In een al wat oudere film van de Bolex Brothers, The Secret Adventures of Tom Thumb (1993) waarin stopmotion met live action wordt gecombineerd, zat de mooiste van deze expositie. Het eten op een bord begint plotseling te bewegen en de verschillende voedingsmiddelen trachtten van tafel te vluchten. Help! Daar gaat een stukje aardappel.

Tentoonstelling: Lopend beeld. Geanimeerde kunst. T/m 4-11 in De lichtfabriek, Minckelersweg 2-6, Haarlem. Open; za 12-22 u, zo 12-24 u. Inl. www.lichtfabriek.nl