Kok: optreden VS niet buiten proporties

De Nederlandse steun aan het Amerikaanse optreden in Afghanistan is onveranderd. Dat heeft premier Kok gisteren verklaard, nadat minister De Grave (Defensie) in de ministerraad verslag had gedaan over de inzet van clusterbommen.

Kok had De Grave eerder om onderzoek naar de inzet van clusterbommen verzocht. De premier wilde, in verband met het vertrouwelijke karakter van de informatie over het militaire optreden van de Amerikanen, tegenover de pers niet zeggen of de Amerikanen clusterwapens inzetten in Afghanistan, en evenmin of het hier mogelijk clusterbommen met landmijnen betreft. Nederland heeft, door het ratificeren van het Verdrag van Ottawa, voor zichzelf deze wapens taboe verklaard, maar de Verenigde Staten beschikken er nog over.

Kok gaf de verzekering dat naar het oordeel van de Nederlandse regering het Amerikaanse optreden na 11 september nog steeds beantwoordt aan de door Nederland en de andere landen van de Europese Unie gestelde criteria van proportionaliteit, doelmatigheid en het streven naar het zoveel mogelijk voorkomen van burgerslachtoffers.

In de marge van de ministerraad sprak Kok apart met de ministers De Grave en Van Aartsen (Buitenlandse Zaken), van wie in Den Haag bekend was geworden dat zij ernstige bezwaren hadden tegen de manier waarop de premier de zaak van de clusterbommen en het verzoek aan De Grave om er onderzoek naar te doen in de openbaarheid had gebracht. Volgens Kok is deze zaak in de pers `uitvergroot' en is er van `geïrriteerdheid' binnen het kabinet geen sprake.

Kok had met zijn uitlatingen over de clusterbommen geen twijfel willen zaaien over de Nederlandse steun voor het Amerikaanse optreden, zei hij. Hij had slechts willen aansluiten bij in de maatschappij levende zorgen over de inzet van dit wapen. Ook tijdens zijn recente bezoek aan Pakistan hadden hem berichten bereikt over de grote aantallen burgerslachtoffers die door clusterwapens in Afghanistan zouden vallen.

Kok bevestigde dat op dit moment nog geen formeel verzoek van Amerikaanse zijde is gedaan voor de inzet van Nederlandse F-16's en Orions voor verkenningsdoeleinden boven Afghanistan. De premier betoonde zich een tegenstander van een bombardementspauze in Afghanistan uit humanitaire overwegingen, zoals in Nederland door GroenLinks bepleit, omdat dit de oorlog onnodig zou rekken. Hij vroeg kritici van het Amerikaanse optreden zich te realiseren dat wat de VS ,,treft ook ons had kunnen treffen''.