Ipotiroideo

Kritiek is altijd welkom, ook woordenboeken zijn feilbaar. Maar in al zijn ijver is Charles Coster in zijn artikel (W&O 13 okt. `Snij weg die ipotiroideo!') een beetje te ver gegaan. Coster stelt dat het lemma-bestand van het Italiaans-Nederlandse deel stond `in het teken van de correcte, hedendaagse taal, spreektaal wel te verstaan door de doorsnee Italiaan (...) met ruimhartig aandacht voor platte uitschieters', kortom: niets voor de cultuurmens. Echter `hedendaagse taal' wil niet per se zeggen plat, ordinair en het schrijven niet waard, integendeel: veel goede Italiaanse boeken van de laatste decennia zijn in `hedendaagse taal' geschreven.

Voor wat betreft de vertalingen: kip werd vertaald met `gallina' en `pollo' en Coster meent te weten dat in het Italiaans een `pollo' dood is. Maar in een `allevamento di polli' (kippenfokkerij) zijn de polli wel levend, mag ik hopen. Datzelfde geldt voor `pollo ruspante' (scharrelkip).

Wat `ben' betreft, de afgekorte vorm van bene, is het volkomen juist om er geen apart lemma aan te wijden. Ook in de Italiaanse lexica staat het trouwens niet. De meest gebruikte vormen van `ben' zijn `ben detto' en `ben fatto' en die staan keurig op de plaats waar zij horen: onder respectievelijk `dire' en `fare' en de andere onder het bijwoord `bene'.

Nu over de keuze van lemma's. De reden om er geen neologismen in te doen ligt eigenlijk voor de hand: neologismen `dateren' een woordenboek zodat het bij het ter perse gaan al `oud' lijkt. Dus, terecht geen Mani pulite en geen Tangentopoli (met de laatste bedoelt men niet alleen Milaan helaas! Milaan was slechts de eerste).

En de medische termen? Gezondheid is altijd een gevoelig punt geweest. Ipotiroidismo (en de erbij behorende ipotiroideo), tromboflebite en andere aandoeningen komen helaas vaak voor in Italië. Misschien wel meer dan in het gezonde Nederland? Maar goed: Ipotiroideo en tromboflebite klinken helemaal niet zo vreselijk moeilijk in het Italiaans en dus horen deze lemma's er wél bij. Als de vertaling in het Nederlands te moeilijk klinkt, er is niets aan te doen. Wanneer er een `mensvriendelijkere' vertaling bestaat, des te beter, zo niet? Pech! `Anemia' en `diabete' bijvoorbeeld zijn heel gewone woorden in het Italiaans (de enige trouwens, er is geen keuze), in plaats van anemie en diabetes zijn bloedarmoede en suikerziekte gebruikelijker in het Nederlands. Maar dat wil niet zeggen dat woorden die geen `makkelijke' vertaling hebben, weg moeten. Bijvoorbeeld de fleboclisi, bestaat wel degelijk zowel in de taal als in de werkelijkheid. Het komt alleen iets minder vaak voor dan de afgekorte vorm `flebo' (infuus), maar het is zeker geen uitzonderlijk woord. Meneer Coster moet hopen dat hij niet in een Italiaans ziekenhuis terechtkomt!