Canada, toevluchtsoord voor terroristen

De ruimhartige opvang van vluchtelingen in Canada biedt talrijke mogelijkheden voor terroristen. Dat is in ieder geval de indruk die bestaat in de Verenigde Staten.

Stel, je bent terrorist en je wilt Amerika te grazen nemen. Je belangrijkste uitdaging is: hoe sluip ik ongemerkt de Verenigde Staten binnen? Ter zee? Door de lucht? Er is een alternatief, een oplossing van verbluffende eenvoud: om voet aan wal te krijgen op het continent vestig je je eerst als vluchteling in Canada.

Denk je eens in: de Canadese autoriteiten zijn, in hun vredelievende naïviteit, bereid om Jan en alleman als vluchteling te omarmen. Je wordt thuis vervolgd wegens politieke opvattingen? Kom maar hier. Je papieren zijn in het chemische toilet van het vliegtuig verdwenen? Geen enkel punt! Je komt aanzetten met een vals paspoort? Tja, daar zijn legitieme asielzoekers nu eenmaal vaak op aangewezen. Wij hebben begrip; Bienvenue au Canada. Sleep nu een (vervalst) Canadees paspoort in de wacht en je zit gebakken: de grens met de VS steek je fluitend over.

Tot zover, althans, een Amerikaans schrikbeeld. Volgens Amerikaanse media en politici is een laks vluchtelingenbeleid van Canada de zwakste schakel bij pogingen ongewenste vreemdelingen buiten het Noord-Amerikaanse continent te houden. Sinds 11 september wordt het land met zijn lange, open grens afgeschilderd als een safe haven voor terroristen die het gemunt hebben op Amerika.

De Amerikaanse boodschap aan de noorderbuur: pak je illegale asielzoekers harder aan – of raak je voorkeurstoegang tot de VS kwijt.

Kranten en Congresleden onderstrepen het Canadese gevaar. ,,Terwijl duizenden Amerikaanse soldaten naar de andere kant van de wereld zijn vervoerd om terrorisme te bestrijden, wordt weinig mankracht besteed aan een probleem dichter bij huis: Canada'', schreef de Seattle Times.

Lamar Smith van de Immigratiecommissie van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden drong deze week aan op ,,aanpassing van het Canadese vluchtelingenbeleid'' aangezien ,,individuen als vluchtelingen naar Canada komen om ons in Amerika schade te berokkenen''.

Flauwekul, zegt de Canadese regering. ,,Het Canadese immigratiebeleid had niets te maken met de gebeurtenissen van 11 september'', reageerde Elinor Caplan, de Canadese minister van Immigratie. Sterker nog: ,,Alle negentien kapers zaten al sinds enige tijd in de Verenigde Staten.'' (Ook de FBI gelooft niet dat de kapers via Canada kwamen.) Volgens Caplan ,,voelen de Amerikanen zich sinds 11 september onveilig en geven ze graag iemand anders de schuld''. Dat leidt tot ,,onjuiste denkbeelden''.

Toch wijzen ook binnenlandse critici op de ruimhartigheid van het Canadese vluchtelingensysteem als een opening voor terroristen. Zo heeft iedereen die voet op Canadese bodem zet en asiel aanvraagt recht op een hoorzitting, een advocaat, onderdak, medische verzorging en een uitkering. Wie zonder documenten aankomt, kan niet worden teruggestuurd – zodat sommigen hun papieren onderweg vernietigen. Tenzij douanebeambten kwade wil vermoeden, worden asielzoekers niet vastgehouden, ook de documentlozen niet.

Het aanvraagproces kan achttien maanden duren, tijd genoeg om ongemerkt te verdwijnen. De oppositionele Canadian Alliance dringt aan op restricties op vluchtelingen, met name detentie van asielzoekers zonder papieren.

Vervolg CANADA: pagina 5

Angstscenario aan noordgrens VS

Vervolg van pagina 1

De kritiek zou kunnen worden verworpen als paniekerige vreemdelingenhaat, ware het niet dat het angstscenario is gegrepen uit de werkelijkheid. In december 1999 werd aan de westkust een terrorist aangehouden die met een auto vol explosieven vanuit de Canadese deelstaat British Columbia de grens wilde oversteken naar de Amerikaanse staat Washington.

Ahmed Ressam, die deel uitmaakte van een cel van Algerijnse terroristen, had het plan opgevat om tijdens de millenniumwisseling een bomaanslag te plegen op LAX, de luchthaven van Los Angeles.

Ressam was enkele jaren eerder als asielzoeker naar Montréal gekomen, ontving een uitkering en voorzag verder in zijn levensonderhoud door middel van kleine criminaliteit. Hoewel hij meer dan eens wegens zakkenrollerij met de politie in aanraking kwam, had dat geen gevolgen voor zijn asielaanvraag. Uiteindelijk werd Ressam geweigerd, maar kon niet worden teruggestuurd naar Algerije wegens schendingen van de rechten van de mens in dat land. Via vervalsing van een kerkelijke geboorteakte wist Ressam, onder een valse naam, toch een Canadees paspoort te krijgen. Vanuit Canada reisde hij naar Afghanistan voor training in een kamp van Osama bin Laden.

Tegen die achtergrond noemde John Ashcroft, de Amerikaanse minister van Justitie, de Amerikaans-Canadese grens onlangs ,,een doorgangspunt voor diverse individuen die betrokken zijn bij terrorisme''. Hij wees erop dat de Amerikaanse noordgrens door slechts vijfhonderd wachters wordt bewaakt, vergeleken met negenduizend aan de grens met Mexico – die maar half zo lang is. Sinds 11 september is dat aantal opgeschroefd, en wordt elke overgang 24 uur per dag bemand.

Canada wil de grens met de VS juist zo open mogelijk houden. Om de Amerikanen tegemoet te komen heeft Caplan een nieuwe immigratie- en vluchtelingenwet ingediend. Aanvraagprocedures voor asielzoekers worden verkort en kansen op beroep worden beperkt.

Ook komt er een grotere capaciteit om vluchtelingen bij twijfel vast te houden. Canada, dat jaarlijks 20.000 tot 30.000 vluchtelingen opneemt, wil echter de aantallen immigranten niet terugdringen. ,,Diegenen die onze bescherming echt nodig hebben, blijven welkom'', aldus Caplan.

Washington is daarom ook nog niet echt gerustgesteld. President Bush drong deze week aan op ,,zo groot mogelijke uniformiteit van immigratie-, douane- en visumbeleid''. Daarbij zouden de immigratiediensten van beide landen gemakkelijker en meer informatie moeten uitwisselen.

Dat zou volgens de Amerikaanse regering een stap zijn op weg naar een ,,veiligheidsperimeter'' rondom het continent, met een volledige harmonisering van douanediensten.

Paul Cellucci, de Amerikaanse ambassadeur in Ottawa, maakt zich sterk voor zo'n arrangement, waarbij de nadruk komt te liggen op gezamenlijke (lees: Amerikaanse) controle op wie het continent binnenkomt. De landgrens zou in dat geval gewoon open kunnen blijven.

Tot het zover is, geldt Canada, terecht of niet, als toevluchtsoord voor terroristen. Onlangs draaide een aflevering van het Amerikaanse politieke televisiedrama The West Wing om de fictieve aanhouding van een terrorist die vanuit de Canadese deelstaat Ontario de Amerikaanse staat Vermont wilde binnenrijden.

Angstaanjagend, misschien, maar tegelijkertijd een sterk staaltje: de twee gebieden grenzen niet aan elkaar.

    • Frank Kuin