Actuele Albee over angst voor Irakezen

De recente gebeurtenissen in Amerika komen tijdens de voorstelling Wankel evenwicht van de Haagse Toneelgroep Drang griezelig dichtbij. Drang liet zich door de Amerikaanse toneelschrijver Edward Albee inspireren tot een voorstelling over xenofobie, angst voor vreemdelingen of indringers in eigen huis. Al voor de beruchte datum `9-11' besloten bewerkers Ton Theo Smit en Lucienne van Amelsfort van de indringers een Irakees echtpaar te maken. De vrouw des huizes, Agnes, duldt de aanwezigheid van het echtpaar niet langer; het maakt haar gek en bang. Ze krijst het uit: ,,Die mensen zijn met een virus besmet, ze besmetten ons, ze brengen een virus in huis om ons gezin te ontwrichten en ons te doden.'' Albee is een zeden-satiricus die de menselijke laagheid hekelt. Bij hem doden de mensen elkaar met woorden, afgevuurd op elk ogenblik van de dag of nacht en het liefst in een staat van agressieve dronkenschap.

De reusachtige, smetteloos witte bank die het decor bij Drang overheerst, is de plaats bij uitstek om een comfortabele huiskamer tot een hel te veranderen. Een diplomatengezin, vlak voor de Golfoorlog teruggekeerd uit Irak, ontvangt een bevriend Irakees echtpaar van eertijds. Als nevenintrige figureren een dood zoontje, een alcoholische stiefzuster en een dochter die het ene huwelijk na het andere in echtscheiding laat eindigen. Van Amelsfort heeft van dit complexe, symbolisch geladen stuk een strakke en dwingende uitvoering gemaakt die het midden houdt tussen soap en psychologisch drama. Ook de regie is een toonbeeld van `evenwicht'. Het Irakese echtpaar speelt fraai de verwonderde beduusdheid van mensen die zich vreemdeling voelen. Zij functioneren, ongewild, als katalysator voor de klemmende problemen van het gastgezin tegen wil en dank.

Schitterend is de scène waarin de Irakese vrouw verzucht waarom het zogenaamde `gastgezin' toch zo'n puinhoop is. Haar voormalige werkgeefster Agnes verweert zich fel, maar moet de waarheid onder ogen zien: ze zijn reddeloos verloren, ondanks de luxe waarin ze baden. Wankel evenwicht is een belangwekkende voorstelling, bovendien met overtuiging gespeeld.

Voorstelling: Wankel evenwicht naar Edward Albee door Toneelgroep Drang. Regie: Lucienne van Amelsfort. Te zien t/m 10/11 Het Magazijn, Esperantoplein, Den Haag. Inl. (06) 5085 8858 of www.drang.nl

    • Kester Freriks