Zusjes in de put bij Hay

Zullen ze elkaar krijgen? Zo makkelijk gaat het niet in De man die voor het weer kwam; maar de hamvraag van iedere damesroman is wel de motor van het debuut van Elizabeth Hay. En het werkt. Niet omdat het paar elkaar in de laatste regels vindt, dat zou te veel van het goede zijn, maar omdat Hay van liefde met complicaties aantrekkelijke schrijfkunst maakt.

De man die voor het weer kwam bestrijkt de periode 1929-1972, waarin het leven van de onaantrekkelijke Norma Joyce en haar sporadische maar levensbepalende ontmoetingen met de goedogende Maurice zich afspelen. Het boek eindigt wanneer Norma Joyce na de dood van haar vader het leven overziet. `Twee zusjes vielen in dezelfde put, en die put was Maurice Dove', schrijft Hay. Norma Joyce Hardy groeit op in een prairiedorpje in Saskatchewan, Canada, dat klimatologisch zó interessant is dat de student Maurice met enige regelmaat bij haar familie intrekt voor wetenschappelijk onderzoek. Maurice wordt Norma Joyce's levenslange obsessie. Èn de obsessie van Norma's oudere en beeldschone zus Lucinda. De concurrentiestrijd tussen de zusters wordt van meet af aan met veel vrouwelijk venijn gestreden.

De man die voor het weer kwam is een pageturner. Hay brengt heel vaardig compositorische spanning aan door Norma Joyce's levensloop niet chronologisch te onthullen en telkens met minicliffhangers te eindigen. Bovendien mengt Hay al het zwijmelende verliefdheidsproza met de nodige gortdroge en ironische relativering. Zo becommentarieert ze haar personages in vrouwvriendelijke zinnen als: `O, mannen met twinkelende ogen. Ze zouden jullie bij de geboorte moeten opknopen.' Zwijmelen en gniffelen gaan in De man die voor het weer kwam hand in hand.

De Canadese Elizabeth Hay (49) werd naar aanleiding van het boek vergeleken met D.H. Lawrence en inderdaad heeft Norma Joyce een vrijheid en vanzelfsprekendheid in haar seksualiteit à la Lady Chatterley. Door het verhaal te historiseren zou de seksualiteit de medepersonages moeten choqueren, maar daarin schiet Hay tekort, juist omdat ze zich zoveel hedendaags commentaar veroorlooft.

Een ongehuwde moeder à la Norma Joyce was anno 1946 op z'n minst een schandaal, in de roman is daar nauwelijks iets van terug te vinden, terwijl het hele tijdsdecor, van beurskrach en Tweede Wereldoorlog tot hippietijd, van bordkarton blijft. Obligaat is ook de uitwerking van leidmotieven als de onbarmhartige invloed van het weer of de opera Madame Butterfly van Puccini waarin op vergelijkbare wijze de liefdesgeschiedenis tussen een achteloze man en een toegewijde vrouw centraal staat.

Hay is dan ook geen zwaar literator maar een `karakterschrijver' en een goede verteller. Vóór dit romandebuut schreef Hay, in het dagelijks leven radiojournalist, al vijf boeken, waaronder de verhalenbundels Crossing the Snow Line uit 1989 en Small Change uit 1997. Haar overstap naar de romanvorm is geslaagd al kent De man die voor het weer kwam de nodige `aanloopproblemen'. Dat maakt des te nieuwsgieriger naar een volgende roman.

Elizabeth Hay: De man die voor het weer kwam. Vertaald uit het Engels door Marion op den Camp, Querido, 376 blz ƒ42,97

    • Ingrid van Frankenhuyzen