Verkiezingen van de angst

Parlementsverkiezingen in Singapore worden altijd met extreme overmacht gewonnen door dezelfde partij. Morgen zal het niet anders zijn. Meer dan twee zetels voor de oppositie geldt al als een aardverschuiving.

Edmund Tan kan alweer niet stemmen. Sterker: hij heeft dat nog nooit kunnen doen, hoewel Singapore morgen voor de vierde keer naar de stembus gaat sinds de 35-jarige computerprogrammeur stemgerechtigd is. ,,Ik heb helaas steeds in onbetwiste kiesdistricten gewoond. Daar heeft de oppositie geen kandidaten, zijn dus geen verkiezingen en gaan alle zetels van het district automatisch naar de PAP.'' De People's Action Party bezet sinds 1959 vrijwel alle zetels.

Tan veegt de regen van het boek dat hij heeft gekocht. `Uw toekomst, mijn geloof, onze vrijheid' heet het. De auteur die het straks moet signeren staat achter het spreekgestoelte op een podium. ,,Ik had zo graag op hem gestemd.'' Hij en duizenden anderen zijn naar het Jurong East stadion gekomen om die oppositieleider van de Singapore Democratic Party (SDP) nu eens met eigen ogen te zien. Want neuropsycholoog dr. Chee Soon Juan is volgens de leider van de PAP een bedrieger en een misdadiger. Singaporezen weten dan genoeg: Chee is een serieuze bedreiging voor de PAP.

De verkiezingen zijn beslist voordat Singapore verplicht stemt. Want de PAP krijgt hoe dan ook 55 van de 84 zetels, een absolute meerderheid. De oppositiepartijen hebben slechts kandidaten voor 13 van de 23 districten en alleen daar wordt daadwerkelijk gestemd. De PAP zal de meeste van die resterende 29 zetels wel winnen. De oppositie krijgt doorgaans weliswaar eenderde van de stemmen, maar de zetels gaan alleen naar de districtswinnaar. Vorige keer was dat op twee gevallen na de PAP.

De overmacht van de PAP wil niet zeggen dat de bevolking niet in de verkiezingen geïnteresseerd is. Singapore is er vol van. In de vele hawkercenters, de goedkope openluchtrestaurants op de binnenplaatsen van de flatgebouwen waarin 90 procent van de kiezers woont, wordt over niets anders gesproken. Maar de spanning beperkt zich tot de vraag of de oppositie meer zal winnen dan twee zetels en of Chee Soon Juan het redt.

,,Onze voornaamste opdracht is ervoor te zorgen dat dr. Chee zo min mogelijk stemmen krijgt'', liet premier Goh Chok Tong weten. ,,Die man is een enorm gevaarlijke gangster.'' Chee en Goh zorgden voor het hoogtepunt van de campagne. Ze waren per ongeluk op dezelfde markt kiezers aan het werven en Chee daagde de premier uit tot een debat over een vermeende lening aan het Soeharto-bewind in Indonesië. ,,Ik wil met u praten'', riep Chee. De premier wuifde zijn opponent lachend weg, waarop Chee ging gillen. ,,Kom hier meneer Goh! Hier!'' En: ,,You can run, but you can't hide.''

Daarop trok de PAP een beproefd campagnemiddel uit de kast: dreigen met een geldverslindende rechtszaak. ,,Het is elke verkiezing hetzelfde'', lacht uroloog Charles Cheung die om Chee te zien naar het stadion is gekomen. ,,Een oppositielid zet zich af tegen de PAP – wat moet de oppositie anders – en de PAP-leiders spannen een rechtszaak aan wegens laster. Wacht even.'' Een politieman is naar de zin van Cheung te dichtbij gekomen. Even verderop vervolgt hij: ,,De PAP slaat zo twee vliegen in één klap: het slachtoffer raakt bankroet. En alle andere oppositiekandidaten verliezen stemmen omdat ze in de campagne bijna niets meer durven te zeggen.''

Dat wordt duidelijk op partijbijeenkomsten. Ze trekken veel mensen en intimiderende hoeveelheden politieagenten, maar zijn inhoudelijk wat mager. De oppositie probeert een aantal zeer voorzichtig geformuleerde standpunten over het voetlicht te krijgen en de bijdrage van de PAP aan het politieke debat beperkt zich tot het belachelijk maken ervan. Toespraken van de oppositie bestaan uit vele verschillende formuleringen waarmee om steun wordt gevraagd. Sin Kek Tong van de Singapore Democratic Alliance begint al niet meer aan een toespraak. Hij zingt zijn standpunt liever: `I have a dream' van Abba. Zijn partijgenoot Fong Chin Leong lijkt zich bij elk traag uitgesproken woord af te vragen of hij daarmee iets verkeerd zegt: ,,Wij. Zullen ons. Verzetten. Tegen. De PAP.'' En ook de held van Edmund Tan, dr. Chee, loopt op eieren nadat een advocaat op het podium klom met een brief waarin de PAP eist dat hij zijn excuses aanbiedt en smartengeld betaalt voor het in diskrediet brengen van premier Goh. Zo niet, dan volgt de rechtszaak. Chee's toespraak bestaat dan ook uit het met veel emotie voorlezen van door de PAP geformuleerde excuses.

,,Verkiezingen hier gaan eigenlijk over angst'', zegt ingenieur Ahmad Ibrahim. ,,De oppositie is bang dat de PAP ze voor de rechter sleept en de PAP is bang dat de oppositie serieus wordt genomen. Daarom schrijven ze de verkiezingen weer op het laatste moment uit en veranderen ze plotseling de grenzen van de districten. Daarom moeten kandidaten een enorme borg betalen. En daarom geeft de regering iedereen vlak voor de verkiezingen een extraatje. Maar weet je waar je die angst echt aan kan zien? Aan de stembiljetten. Die zijn genummerd. Daardoor durven vooral ambtenaren niet op de oppositie te stemmen. Ze zijn bang om hun baan kwijt te raken.''

    • Robert Giebels