Uitkopen boeren wordt fors duurder

De grote belangstelling van boeren om mee te doen aan de opkoopregeling van hun bedrijf leidt tot financiële problemen voor de provincies Brabant en Gelderland.

Dat zeggen de gedeputeerden Van Geel (Brabant) en Boxem (Gelderland). Samen hebben zij 135 miljoen euro (300 miljoen gulden) méér nodig dan begroot voor de opkoop van stallen.

Volgende week bespreken de provincies met minister Brinkhorst (Landbouw) of het ministerie kan bijspringen om dat gat op op te vullen. Gedeputeerde Van Geel, tevens nummer 3 op de kandidatenlijst van het CDA voor de Tweede-Kamerverkiezingen, heeft zich geërgerd aan een eerste afwijzende reactie van de minister. ,,Als de omstandigheden zich wijzigen, is het verstandig dat we om de tafel gaan zitten.''

Vorige maand meldden zich ruim 2.326 veehouders aan bij Landbouw voor de opkoopregeling, die is bedoeld om de mestproductie terug te brengen. Dat aantal is veel hoger dan waarmee rekening was gehouden.

Het ministerie, dat de mestrechten van de boeren opkoopt, verhoogde daarom het budget van 150 naar circa 370 miljoen gulden. Het extra bedrag was aanvankelijk gereserveerd voor een voorziene volgende opkoopronde, die nu niet doorgaat.

Deze verschuiving is niet mogelijk voor de vier provincies met veel vee die ook bij de opkoopregeling betrokken zijn. In Brabant, Gelderland, Utrecht en Limburg konden veehouders zich ook aanmelden voor een tweede deel van de opkoopregeling, om hun stallen door de provincies te laten opkopen. In de provincie met de meeste aanmeldingen, Brabant (1,199 inschrijvingen), hebben 985 veehouders dat aangevraagd. Dat kost de provincie naar schatting 341 miljoen gulden, ruim 240 miljoen meer dan begroot. In Gelderland willen 435 van de 681 veehouders hun stallen laten opkopen. Volgens een woordvoerder van gedeputeerde Boxem levert dat een overschrijding van 75 miljoen gulden op.

In Limburg (30 miljoen) en Utrecht (1 miljoen) zijn deze bedragen lager.

De provincies kunnen deze investeringen overigens later terugverdienen. Volgens een `ruimte voor ruimte'-regeling met het rijk mogen zij de grond die zij opkopen, gebruiken voor woningbouw door gemeenten. Voordat de onderhandelingen met de gemeenten en de procedurele vereisten zoals wijzigingen van het bestemmingsplan zijn afgerond, drukt de aankoop op de begroting van de provincies. In Brabant liggen 55 van de aangemelde bedrijven in natuurgebieden waar intensieve veehouderij en woningbouw moet worden beperkt.

Ook bij een eerdere opkoopronde, vorig jaar, kwam het merendeel van de aanmeldingen uit Brabant en Limburg. In Brabant stoppen in totaal zo'n 3.000 bedrijven, eenderde van het totaal. Volgens inschattingen van het ministerie loopt de mestproductie door de laatste opkoopronde met ruim 12 miljoen kilo fosfaat terug. Deze reductie overtreft de laatste schattingen van het mestoverschot in 2003, van 8,5 miljoen kilo.