Nederland biedt VS straaljagers aan

Nederland heeft de Verenigde Staten F-16 straaljagers en Orion-patrouillevliegtuigen aangeboden voor Afghanistan. De F-16's krijgen geen gevechtstaak, maar zijn inzetbaar voor waarneming van vluchtelingen.

Volgens minister Van Aartsen (Buitenlandse zaken) ligt er nog geen concreet Amerikaans verzoek op tafel. Hij zei dat gisteren in de Tweede Kamer. Doorgaans komt een officieel verzoek pas als alle details over de mogelijke inzet zijn uitgewerkt. Het zal, aldus Haagse bronnen, zeker weken duren voordat van daadwerkelijke inzet sprake kan zijn.

De mogelijke Nederlandse militaire inbreng in Afghanistan is het resultaat van al twee weken durend overleg in het planningscentrum van de Amerikaanse luchtmacht in Tampa, Florida, waaraan een aantal bondgenoten van de VS deelneemt. Voor de Koninklijke Luchtmacht zit commodore P. Berlijn aan tafel.

Nederland beschikt over tien Orions en achttien F-16 fotoverkenners. Er zouden drie of vier Orions richting Afghanistan kunnen gaan, en wellicht één squadron (zes) F-16's. Nederland is van oudsher gespecialiseerd in fotoverkenning en beschikt daarom over een relatief groot aantal toestellen die deze taak kunnen uitvoeren.

Uit opmerkingen van Van Aartsen, gisteren tijdens de behandeling van de begroting van Buitenlandse zaken, viel op te maken dat vorige week in vertrouwelijk beraad tussen de regering en fractievoorzitters in de Tweede Kamer afspraken zijn gemaakt over de manier waarop het parlement – zo mogelijk – in kennis zal worden gesteld van eventuele Nederlandse militaire betrokkenheid. Dat zou in een besloten overleg van fractievoorzitters gebeuren, aldus Van Aartsen.

Nadat het nieuws over de F-16's en de Orions gisteravond was uitgelekt, stelde Van Aartsen de Kamer gerust. Het moment van besluitvorming in Tampa is nog niet aangebroken, aldus de minister. Vandaar dat het parlement nog niet was geïnformeerd.

Onduidelijk is nog waar Nederlandse toestellen kunnen worden gestationeerd. Vooral de inzet van de F-16's, die een beperkt vliegbereik hebben, lijkt een probleem. Oezbekistan, ten noorden van Afghanistan, lijkt de meest geschikte uitvalsbasis. Daarvoor moet de Oezbeekse regering dan wel toestemming geven. In Oezbekistan bevinden zich nu zo'n tweeduizend Amerikaanse militairen, die zich volgens de Oezbeekse en Amerikaanse regering alleen mogen bezighouden met reddingsacties voor in Afghanistan neergestorte piloten.

De Nederlandse Defensiestaf is niet op zoek naar een uitvalsbasis voor de Nederlandse toestellen, zegt een woordvoerder van het ministerie van Defensie. Volgens hem is dat een zaak voor de Amerikanen. ,,De F-16's kunnen niet opstijgen van een vliegdekschip. Als de Amerikanen de toestellen willen gebruiken, moeten ze uitzoeken vanwaar ze worden ingezet.''