Meer dan invloedrijk

Op 107-jarige leeftijd is gisteren rabbijn Eliezer Schach overleden, geestelijk leider van de machtige ultraorthodoxe stroming in Israël die erin slaagde zijn achterban veel grotere politieke invloed te geven dan haar aantal 10 procent van de bevolking rechtvaardigde. Verscheidene keren bepaalde hij wie Israëls premier zou worden door zich achter een van de twee grote partijen op te stellen.

Doorgaans instrueerde hij zijn volgelingen in het parlement rechtse regeringen te steunen. Niet dat hij ten aanzien van vrede met de Palestijnen zo'n havik was – hij was niet tegen concessies aan de Palestijnen – maar omdat deze zich inschikkelijker toonden ten aanzien van de religieuze wensen van zijn kamp. Seculiere joden stelden dat Schach en gelijkgezinden hun politieke macht misbruikten om hun ideeën aan anderen op te leggen.

Voor Schach was Israël verdeeld in twee kampen: degenen die de joodse wet volgens de meest strikte interpretatie volgden en zij die dat niet deden. Een goed voorbeeld daarvan was zijn uitbarsting in een toespraak in 1990, toen hij zijn verachting uitsprak voor de kibboetsbeweging, die een belangrijke rol speelde bij de stichting van de joodse staat. Hij zei dat de bewoners van de kibboetsen de joodse heilige dagen niet kenden en varkens fokten, waarvan het vlees volgens de joodse voedingsregels niet mag worden gegeten. ,,Hebben zij nog enige band met hun voorvaders?'' vroeg hij.

Eliezer Schach werd in een arme familie in Litouwen geboren. Hij vertrok kort voor de Tweede Wereldoorlog. Tegen de jaren tachtig had hij zich ontwikkeld tot de invloedrijkste persoonlijkheid in Israëls ultraorthodoxe gemeenschap.