KLM in crisis gebaat bij fair play

KLM geeft zich een goede kans te overleven en zijn eigen identiteit te behouden. Daar is echter wel een voorwaarde aan verbonden. Bestuurder Rob Ruijter: ,,Wij willen een speelveld waarop eerlijk wordt geconcurreerd.''

Ook KLM wordt diep getroffen door de crisis in de internationale luchtvaart. Maar het lichtpunt is dat door de terroristische aanslagen in de VS de discussies over een eventuele vijandige overname van het bedrijf op slag zijn verstomd. Die speculaties werden ook na 11 september weer aangewakkerd door Lufthansa-topman Weber en zijn collega van British Airways Eddington, die voor de Europese luchtvaart een onheilspellende boodschap in petto hadden. ,,Crisis of niet, in Europa is op termijn nog maar ruimte voor drie luchtvaartallianties onder aanvoering van Lufthansa, BA en Air France.''

Die boodschap leek vooral bestemd voor het weerbarstige KLM, dat al enkele keren op grond van de eigendomsverhoudingen tussen het bedrijf en het veel grotere British Airways (BA) een fusie (lees overname) heeft laten afketsen. Gisteren maakte financieel directeur van de KLM Rob Ruijter tijdens de presentatie van KLM's cijfers over het tweede kwartaal bekend dat de spierballentaal van Lufthansa en BA in de huidige crisis niet erg opportuun is. ,,We praten wel met ondermeer British Airways, maar alleen over samenwerking voor de korte termijn om te zien of we gezamenlijk onze kosten kunnen drukken en inkomsten verhogen om de huidige slechte omstandigheden beter het hoofd te kunnen bieden.''

Ruijter ziet in het consolideringsgeweld dat op termijn in de Europese luchtvaart ongetwijfeld weer de kop op zal steken zelfs goede mogelijkheden voor KLM om zijn eigen identiteit voor een groot deel te behouden. ,,We zijn bereid daarvoor te vechten en denken een goede kans te hebben om te winnen'', zegt de van automatiseerder Baan afkomstige KLM-bestuurder, die een vlekkeloze presentatie hield in het Engels en zelfs de handen van analisten op elkaar kreeg.

Er is echter één aspect aan de crisis dat KLM veel zorgen baart. Dat is ongebreidelde overheidssteun aan een aantal Europese luchtvaartmaatschappijen die zelfs de Europese Commissie in de huidige luchtvaartcrisis oogluikend heeft toegestaan. Ruijter noemde met name Sabena, Alitalia (waar KLM zelf uitgebreid in de keuken heeft kunnen kijken tijdens de mislukte fusiepogingen met het bedrijf) en Swissair als voorbeelden van bedrijven die een riante premie lijken te krijgen voor falend management in het verleden.

Met name de steun aan Swissair geeft prijsdruk op de markt. Of zoals Ruijter dat vertaalt: ,,We proberen het op eigen kracht te redden, maar dat kan alleen in een speelveld dat wordt gekenmerkt door eerlijke concurrentie.''

KLM zelf heeft nog steeds geen aanvraag voor steun ingediend in Den Haag of bij de EU, dat overheidscompensatie toestaat voor de vier dagen dat het vliegverkeer over de oceaan van en naar de VS heeft stilgelegen na de aanslagen. KLM is financieel ten opzichte van veel concurrenten zelfs relatief goed geoutilleerd, zodat het die steun op dit moment niet direct nodig heeft. Er zit nog 1,4 miljard euro in de kas van het bedrijf, waar maandelijks 100 miljoen euro uit verdwijnt. Deze negatieve kasstroom wordt ondermeer veroorzaakt door het betalen van salarissen en diensten (schoonmakers), investeringen in twee recent aangeschafte Boeing 737-900 toestellen en de aflossing van leningen.

Via een steeds uitgebreider netwerk probeert KLM/Northwest het hoofd boven water te houden. Malev (Hongarije) en Continental (VS) zijn de meest recente partners die zijn toegetreden tot het luchtvaartverbond van KLM. In Europa heeft KLM de economy-tarieven met een kwart verlaagd om de toestellen weer beter bezet te krijgen. De pijn zit echter in de dure business-class. Hoewel lang niet zo erg als bij BA, dat gezien het feit dat Londen het financiële hart van Europa is, veel zwaarder heeft ingezet op dit segment dan KLM. Bovendien profiteert KLM van zijn zogeheten combi-concept (een evenwichtige combinatie van vracht en passagiers) nu de vrachttarieven veel sneller aantrekken dan het passagiersvervoer.

KLM heeft daardoor tot dusver kunnen volstaan met het schrappen van 2.500 banen. Dat gebeurt door het schrappen van tijdelijke contracten van werknemers en arbeidstijdverkorting voor 13.000 werknemers. Drastischer maatregelen zijn dit moment nog niet nodig. Moet KLM nog meer in de kosten schrappen dan zijn gedwongen ontslagen bij het bedrijf volgens Ruijter niet uitgesloten.