Dolend Ajax bereikt nieuw dieptepunt

`Nederland wordt het Denemarken van Europa.' Decennia lang was dat een gevleugelde kreet die in verband werd gebracht met de uittocht van goede talenten van eigen bodem naar het buitenland. Ajax bewees gisteren dat het Nederlandse voetbal dieper is gezonken dan het Deense voetbal. De koploper van de eredivisie werd door de kampioen van Denemarken en huidige nummer drie van de Deense competitie, FC Kopenhagen, uitgeschakeld in de tweede ronde van het UEFA-Cuptoernooi.

Ook vorig seizoen werd Ajax in een vroeg stadium op een troosteloze wijze uitgeschakeld door een middelmatige club. Toen bleek het Zwitserse Lausanne Sports over twee duels te sterk. Nadat vier jaar geleden nog de halve finale in de Champions League werd gehaald, mag inmiddels worden geconcludeerd dat Ajax zelden zo'n dieptepunt heeft bereikt.

Het kost enig zoekwerk in de annalen van de club om een vergelijkbare wanprestatie te vinden. De uitschakeling in hetzelfde toernooi in 1989 door Austria Wien was even onthutsend. Het thuisduel werd overschaduwd door het `staafincident' die een jaar uitsluiting tot gevolg had. Ook gisteravond reageerden de supporters hun teleurstelling af met rellen en vernielingen rondom de Arena. Maar dat was na de wedstrijd.

In 1984 ging Ajax in de tweede ronde van het UEFA-Cuptoernooi onderuit tegen Bohemians Praag. In 1963 was het Oostenrijkse SC Schwechat te sterk in de Intertotocompetitie. Deze zeldzame momenten op Europees niveau hebben zich bij Ajax binnen een jaar twee keer herhaald. Terwijl de club zijn wereldfaam juist ontleent aan internationale topprestaties.

Trainer Adriaanse wilde gisteravond na de deceptie desondanks geen conclusies verbinden over het huidige niveau van zijn team. Het woord `modaal' gold in zijn ogen niet voor FC Kopenhagen. Ajax is uitschakeld door de Deense kampioen die volgens de opvatting van Adriaanse goed voetbal speelt.

Verzachtende omstandigheden waren er slechts voor het feit dat Ajax zijn beste spelers miste. Van der Vaart was geschorst. Trabelsi kon niet spelen door een dijbeenblessure. En Yakubu zat op de tribune met een vleeswond. Van een beursgenoteerde club met een begroting van 125 miljoen gulden mag verwacht worden dat zij kan putten uit een voorraad adequate vervangers die een tegenstander als FC Kopenhagen oprollen. Adriaanse moest in de rust evenwel een ingreep doen die in strijd was met het streven naar een overwinning. Hij verving een spits (Ibrahimovic) door een verdediger (Maxwell).

Op de rechterkant had de 17-jarige Heitinga aangetoond dat hij de klus niet aankon. Hij kreeg na rust steun van Bergdølmo, terwijl de als linkshalf gestarte De Cler terugzakte naar een defensieve positie. Het was te riskant Heitinga als rechtsachter te laten doormodderen, aangezien een tegentreffer fataal kon zijn. Na de 0-0 in Denemarken had FC Kopenhagen aan een 1-1 gelijkspel genoeg.

Zover kwam Ajax niet eens. De slimme Denen hielden het veld klein waardoor Ajax de grootste moeite had een goede opbouw te verzorgen. Daaruit bleek tevens een opvallend gebrek aan kwaliteit. De weinig schotvaardige, maar beweeglijke spitsen Zuma en Fernandez gaven de defensie van Ajax regelmatig handenvol werk.

Adriaanse had gekozen voor drie verdedigers. In de eerste helft was het middenveld van de thuisclub bevolkt met vijf spelers achter twee spitsen. Met de nieuwe linkshalf Maxwell in het team schakelde Ajax van 3-5-2 over naar 3-4-3. De tactiek was echter niet de oorzaak van de machteloosheid. Dat had eerder te maken met gebrek aan techniek en inventiviteit. Wel was het vreemd dat Adriaanse zolang wachtte met een wisselspeler. Hij had de onberekenbare Mido en de snelle Ikedia achter de hand om een doorbraak te forceren, maar durfde hen niet in te zetten omdat hij vreesde in de verlenging met een tekort aan manschappen te worden geconfronteerd.

Inderdaad vertoonde Heitinga al ver voor het einde krampverschijnselen. Maar met het inbrengen van Mido had Adriaanse niet zo lang hoeven wachten. Nu verscheen de aanvaller pas ten tonele toen de situatie voor Ajax vrijwel hopeloos was. Het welgemikte schot in de kruising van ex-PSV'er Jensen, die genadeloos uithaalde na een vrije trap, trof Ajax in het hart. De resterende tijd was te kort om nog iets terug te doen. Exemplarisch vormde de kans die Machlas in de slotfase verprutste. Op een meter van het doel schoot hij de bal tegen doelman Kihlstedt.

De conclusie is dat Ajax in een jaar tijd internationaal geen enkele stap voorwaarts heeft gemaakt. Nog steeds doolt de club rond in de donkere kelder van het Europese voetbal – de voortvarende start in de competitie ten spijt. De leegloop aan spelers, de negatieve effecten van de beursgang, het slechte aankoopbeleid en het komen en gaan van personeel zorgen nog steeds voor een zware hypotheek.

De club heeft een hoofdtrainer in dienst die niet door een deur kan met algemeen directeur Van Eijden en deze week hooghartig een eventuele inbreng van Van Basten afwees. Voordat de levende mythe ook maar kon nadenken over een handreiking die Van Eijden hem heeft gedaan, maakte Adriaanse al duidelijk dat hij voor de voormalige wereldspits geen plaats heeft in zijn technische staf. Terwijl alleen de aanwezigheid van Van Basten al voor een positieve impuls kan zorgen die in het verleden ook Cruijff wist te bewerkstelligen. Misschien is Adriaanse bang voor een ondermijning van zijn positie. Na de blamage van gisteravond heeft de immer zelfverzekerde trainer toch al aan autoriteit ingeboet.

Ajax

0

FC Kopenhagen

1

Ruststand 0-0. 83. Jensen 0-1. Schds: Granat. Tsch: 31.500. Gele kaart: Wamberto, Machlas, Bergdølmo (Ajax), Lonstrop, Poulsen (FC Kopenhagen).

    • Erik Oudshoorn