De stem van onderdrukt Nigeria

Popmusicus Bisade Ologunde gaat verborgen achter een masker, dat als metafoor dient voor de gezichtsloosheid van de gemiddelde Nigeriaan. Komend weekend treedt hij met zijn groep Lágbájá op in Nijmegen.

Het Yoruba-woord Lágbájá betekent `iemand', `niemand in het bijzonder' of `iedereen'. Lágbájá is de naam van Nigeria's populairste popgroep van dit moment. Tevens is het de artiestennaam van zanger, saxofonist en bandleider Bisade Ologunde. Maar misschien is het beter te spreken van `schuilnaam'. Niemand weet hoe Ologunde er uitziet, hoe oud hij is of waar hij precies woont. Tijdens optredens is hij altijd gemaskerd en ook tijdens interviews laat hij niet meer zien dan het wit van zijn tanden en ogen. Het masker is een metafoor voor de gezichtsloosheid van de gemiddelde Nigeriaan, die genegeerd wordt door zijn regering en de weerloze speelbal is van oliemaatschappijen en internationale politiek.

Als een Afrikaanse Elckerlijc geeft Lágbájá zijn anonieme landgenoten een stem. Dankzij de recente release van het compilatie-album We before Me en concerten zoals komend weekend tijdens de Nijmeegse Music Meeting, kunnen nu ook Europeanen horen wat hij te vertellen heeft. Vanachter zijn stoffen maskers snijdt Lágbájá sociale en politieke kwesties aan die er in het alledaagse Nigeriaanse leven toe doen. Zo zingt hij in `Nothing for You' over misbruik van jonge meisjes door oudere mannen, waarschuwt hij in `Me and You no'be Enemy' voor tribaal geweld en ageert hij in `Simple Yes or No' tegen leugenachtige politici.

,,Er is een hoop mis in Nigera en het meeste heeft te maken met machtsmisbruik voor persoonlijke verrijking; het is `me before we' in plaats van andersom'', stelt de zanger. ,,Maar de situatie is wel sterk verbeterd sinds de overgang van het militair regime naar een democratische regering. Het is nu makkelijker om kritiek te leveren. Ik hoef niet continu bang te zijn dat ze me in het gevang gooien of me af te vragen of ik na een buitenlandse tour nog het land wordt binnengelaten.''

De recente bloedige rellen in zijn vaderland ziet Lágbájá als het ongelukkige uitvloeisel van het democratiseringsproces. ,,Deze politieke verandering betekent een enorme psychologische stap voor Nigeria. Maar mensen willen te veel te snel.''

Voor zichzelf ziet Lágbájá in het transformerende Nigeria een rol weggelegd als opvoeder en voorlichter. ,,Ik probeer mensen door middel van mijn teksten te laten denken zodat ze zich niet door de eerste de beste demogoog laten manipuleren. Ik heb trouwens wel gemerkt dat de lol van de muziek de boodschap soms in de weg staat. Daarom ben ik kort geleden begonnen met gesproken teksten tussen de nummers door. Zie zo'n praatje als een hoofdredactioneel commentaar in de krant.''

Met zijn kritische, politiek getinte liedjes heeft Lágbájá zich ontpopt als de erfgenaam van de in 1997 overleden Fela Kuti. De gemaskerde is zelf de eerste om de legendarische `koning van de Afro-beat' als voorbeeld te erkennen. ,,Fela is een van mijn belangrijkste invloeden. Maar daarnaast put ik ook uit jazz, hiphop, calypso, fuji en funk. Een belangrijk verschil met Fela is dat hij werkte vanuit een bigband-perspectief en altijd veel blazers gebruikte. Voor mij is het combo belangrijker en ik leg meer nadruk op percussie, vooral de bata-drums en dundun-drums. De Yoruba-ritmes zijn een onuitputtelijke bron van inspiratie.

,,Veel Afrikaanse muzikanten proberen westerse hiphop te spelen of r&b, maar daarmee imiteren ze alleen een verwaterde versie van hun eigen traditie. Ik werk op dit moment aan een nieuwe stijl die teruggrijpt op de diepste wortels van de Afrikaanse groove. Totnutoe was onze muziek niet echt te benoemen, maar voor deze nieuwe stijl heb ik nu ook een naam bedacht. Maar ik verklap hem nog niet, het is namelijk ook de titel van het volgende album.'' In het cd-boekje van We before Me wordt al een voorschot genomen op het binnenkort te onthullen geheim. Zou de Afrobeat van de jaren nul misschien Koloruko heten? De betekenis van dit woord, `naamloos', zou naadloos passen in het spel met identiteiten, mystificatie en anonimiteit dat Lágbájá zo graag speelt.

Lágbájá: We before Me (Indige Disc, 495-003) Distr. Dureco. Lágbájá speelt op zaterdag 3 november tijdens de Music Meeting in Nijmegen (2 t/m 4 november). Inl. (024)3656250 of www.musicmeeting.nl.

    • Edo Dijksterhuis