De grenzen van de privacy

Nederlanders zijn bereid veel privacy-gevoelige gegevens af te staan, zeker als ze denken dat dit hun veiligheid vergroot. Daarnaast blijken steeds meer overheidsorganisaties en commerciële instellingen, buiten medeweten van de burgers om, informatie te verzamelen. Welke lichaamsdelen en veelvoorkomende menselijke handelingen staan onder toezicht? Wie bewaart de gegevens? Wie ziet op het gebruik toe?

1 DNA uit wangslijm

Wie wordt verdacht van een delict waar ten minste vier jaar straf op staat, kan verplicht worden tot het ondergaan van een DNA-test. DNA- profielen van daders blijven tussen de 18 en 30 jaar bewaard in de databank van het Nederlands Forensisch Instituut. Van verdachten wordt het profiel verwijderd als de verdenking weggenomen is. In de databank zitten nu ruim vierduizend profielen.

Controle: Het College Bescherming Persoonsgegevens, voorheen Registratiekamer: Doet zelf niet altijd actief onderzoek maar registreert gegevens.

2 Gebitskenmerken

Tandartsen zijn niet verplicht gegevens over cliënten af te staan aan justitie. Zij kunnen zich beroepen op hun verschoningsrecht. Tandartsen verstrekken op vrijwillige basis vaak wel gebitsgegevens voor de identificatie van overledenen.

3 Bloedgroep

Artsen zijn niet verplicht gegevens over patiënten af te staan. Zij kunnen zich beroepen op hun verschoningsrecht.

4 Vingerafdruk

Politie mag vingerafdrukken nemen van mensen die in verzekering worden gesteld omdat zij verdacht worden van een feit waar ten minste vier jaar gevangenisstraf op staat. Ook mogen ze gebruikt worden ter identificatie, bijvoorbeeld van asielzoekers. Vingerafdrukken blijven dertig jaar bewaard, in de computers van het Korps Landelijke Politiediensten.

Controle: College Bescherming Persoonsgegevens

5 Afluisteren

Justitie mag in het kader van een gerechtelijk vooronderzoek afluisterapparatuur plaatsen in de woning, of op de werkplek.

Controle door rechter

6 Belgegevens

Gegevens van mobiele en vaste telefoonlijnen worden ten minste drie maanden bewaard door telefoonmaatschappijen. Nummers waar naar toe en vandaan gebeld wordt, lengte van gesprekken, maar ook gegevens over plaatsbepaling via de mobiele telefoon zijn opvraagbaar door justitie in het kader van een gerechtelijk vooronderzoek.

Controle: College Bescherming Persoonsgegevens

7 Camaeratoezicht

Overheden mogen camera's ophangen in de openbare ruimte mits dat duidelijk wordt gemaakt aan de burger. Beelden mogen maximaal 24 uur bewaard worden.

Digitale camerasystemen moeten worden aangemeld bij het College Bescherming Persoonsgegevens

8 Klantenpas

Commerciële bedrijven mogen adressenbestanden aan derden verstrekken mits de klant op de hoogte is en bezwaar kan maken.

Controle: College Bescherming Persoonsgegevens

9 Internet

Veel aanbieders bewaren inbelgegevens van hun abonnees ten minste drie maanden. Gratis providers registreren de meeste andere gegevens zoals bijvoorbeeld surfgedrag, abonnementen op nieuwsgroepen en info over chatten.

Internetaanbieders moeten meewerken aan justitiële verzoeken om deze gegevens te verstrekken of om internetverkeer te laten aftappen. Alles wat iemand op internet doet (bijvoorbeeld bezoek aan websites) kan worden gevolgd door derden, bijvoorbeeld hackers.

Controle: College Bescherming Persoonsgegevens

10 Pinbetalingen en ander betalingsverkeer

Alle gegevens (waar, hoeveel en hoe vaak is gepind) bewaren de banken zeven jaar. Justitie krijgt de gegevens op basis van een gerechtelijk vooronderzoek of een strafrechtelijk financieel onderzoek en als 'het maatschappelijk belang in het geding is'. Eéns per jaar wordt het saldo van rekeningen en effectenportefeuilles aan de Belastingdienst doorgegeven.

Toezichthouder: De Nederlandsche Bank en het College Bescherming Persoonsgegevens

11 Kredieten

Het Bureau Krediet Registratie registreert alle consumptieve kredieten tot vijf jaar na de laatste aflossingsdatum. Alle bij het bureau geregistreerde kredietverstrekkers – lease- en creditcardmaatschappijen en postorderbedrijven – kunnen de gegevens inzien. De consument kan ook de eigen gegevens opvragen.

Controle: College Bescherming Persoonsgegevens

Zie ook www.nrc.nl/dossiers/Privacy