Warmste oktober ooit gemeten

De afgelopen oktobermaand was zeer zacht. De gemiddelde temperatuur in De Bilt bedroeg 14,2 graden Celsius, tegen 10,3 graden normaal. Sinds waterbouwkundige en cartograaf Nicolaus Samuelis Cruquius begon met het regelmatig meten van de temperatuur, in 1706, is het in Nederland in oktober niet zo warm geweest. Het oude record van 14,0 graden Celsius stamt uit 1831. Oktober was dit jaar zelfs warmer dan september (13,4 °C). Ook dat is niet eerder geregistreerd.

Opvallend in oktober was de aanhoudende zuidoost- tot zuidweststroming, waardoor het niet alleen warm maar ook droog en zonnig was. Geen enkele dag vroor het en op zeven dagen lag de maximumtemperatuur in De Bilt boven de twintig graden. Normaal telt oktober één vorstdag en twee warme dagen.

Op 13 oktober noteerde Woensdrecht met 24,2 °C de hoogste temperatuur, in Gilze-Rijen was het op 28 oktober met 3,6 °C het koudst. Landelijk viel er over de hele maand 55 mm neerslag (78 mm normaal) en scheen de zon 125 uren (105 normaal). Op twee dagen liet de zon zich in De Bilt helemaal niet zien, drie minder dan het langjarig gemiddelde.

De recordtemperatuur past in het beeld van het opwarmende klimaat, aldus Harry Geurts van het KNMI. ,,Ook juli 1994, augustus 1997 en september 1999 waren het warmst sinds het begin van de metingen in 1706. Voor het jaargemiddelde van 1990, 1999 en 2000 geldt hetzelfde. Er is duidelijk iets bijzonders aan de hand.''

Geert-Jan van Oldenburg, die op het KNMI de relatie tussen de opwarming in De Bilt en de wereldwijde temperatuurstijging in de twintigste eeuw onderzoekt, ziet een duidelijke samenhang. ,,In het grillige Nederlandse klimaat is een verband met de wereldtemperatuur niet zichtbaar in afzonderlijke jaargemiddelden, maar in gemiddelden over perioden van vijf tot tien jaar komt die samenhang overtuigend naar voren.'' Uit het door Oldenborg gebruikte statistisch model blijkt dat vooral de jaren negentig van de twintigste eeuw bijzonder waren. In Nederland was het in die periode 0,8 graden warmer dan het gemiddelde over 1961-1990.