Verkiezingen Uttar Pradesh splijt religies India

In India lopen de spanningen tussen de hindoeïstische meerderheid en de islamitische minderheid hoog op. Op de achtergrond spelen de verkiezingen in de belangrijkste deelstaat, Uttar Pradesh.

Grote gebeurtenissen hebben soms verrassend kleine oorzaken. Indiase legereenheden trekken naar de grens met moslimbuurland Pakistan. Na een lange wapenstilstand zijn er de laatste weken weer beschietingen.

De Indiase politie treedt harder op tegen moslimmilitanten in de omstreden deelstaat Kashmir. Bijna dagelijks zijn er confrontaties en vallen er doden. Ook elders neemt de spanning tussen hindoes en moslims toe. Een moslimorganisatie die de eigen leden opriep Osama bin Laden te steunen is door de Indiase regering verboden verklaard. Hindoes op hun beurt tarten de moslims door bijvoorbeeld de Taj Mahal in de stad Agra binnen te lopen zonder eerst de schoenen uit te doen, terwijl de beroemde graftombe voor moslims de status heeft van moskee.

En opnieuw gaan er stemmen op om op de plaats waar in 1992 de Babri-moskee werd vernietigd, een hindoetempel te bouwen, omdat precies op die plek de god Rama zou zijn geboren.

De wrevel tegenover moslims in India kan zijn ingegeven door de terreurdaden van Osama bin Laden. Maar misschien zijn de komende verkiezingen in de deelstaat Uttar Pradesh, begin volgend jaar, een betere verklaring. En misschien is de meest reële verklaring nog de echtscheiding van een 70-jarige moslimvrouw, in 1978.

Ze heet Shah Bano en niemand weet of ze nog leeft. Maar haar scheiding indertijd wordt algemeen beschouwd als een definitief breekpunt in de Indiase politiek.

Vierenveertig jaar was ze getrouwd met Mohammed Ahmed Khan, een vooraanstaande advocaat, die een tweede vrouw nam. Ahmed Khan verstootte Shah Bano, die naar de rechter stapte en alimentatie eiste. Ahmed Khan verwierp de eis, omdat ze ooit volgens het moslimrecht waren getrouwd en nu volgens het moslimrecht waren gescheiden. De islamitische wet voorziet in de teruggave van het oorspronkelijke bedrag van de huwelijksovereenkomst, in dit geval zo'n honderdvijftig gulden, en een toelage gedurende de eerste drie maanden. Daarna is de vrouw op zichzelf aangewezen.

Shah Bano verloor de zaak in eerste instantie, maar ze ging in hoger beroep en kreeg zeven jaar later, in 1985, gelijk van het hooggerechtshof: volgens de Indiase wet is de man na scheiding verplicht zijn ex-vrouw te onderhouden tot haar dood, of tot ze hertrouwt. De president van het hooggerechtshof vond deze regel hier van toepassing en merkte terloops op dat de islamitische wetgeving in deze qua menselijkheid tekortschiet.

Vooral in de deelstaat Uttar Pradesh, waar bijna 26 miljoen moslims wonen, riepen de moslimgeestelijken destijds op tot protest. Na weken van demonstraties en rellen besloot de centrale regering, toen onder premierschap van Rajiv Gandhi, in te grijpen.

Gandhi's Congrespartij had de steun van moslimleiders hard nodig. De Congrespartij steunde in Uttar Pradesh op een aanhang van moslims, kastelozen en hogere brahmanen, wat sinds de onafhankelijkheid voor de ene verkiezingszege na de andere had gezorgd.

En Uttar Pradesh is electoraal gezien buitengewoon belangrijk. Met 160 miljoen inwoners is het de dichtstbevolkte deelstaat. Acht van de twaalf premiers die India heeft gehad, komen uit Uttar Pradesh. De Congrespartij heeft er haar centrum, in Allahabad, waar het geboortehuis van Jawaharlal Nehru staat. Uttar Pradesh is bovendien ook de staat waar de Indiase religieuze mythologie vandaan komt: de god Rama is er geboren, in Ayodhya, evenals de god Krishna, in het stadje Mathura; Uttar Pradesh herbergt ook de heiligste stad voor hindoes, Varanasi, waar de stroom van de Ganges voor zuiverheid zorgt.

Al staat deze zuiverheid niet garant voor welvaart. Uttar Pradesh is namelijk ook een van de minst ontwikkelde en armoedigste staten. Maar de partij die Uttar Pradesh heeft, heeft het land. Daar twijfelt niemand over.

Om de steun van de moslims veilig te stellen nam de regering van Rajiv Gandhi een wet aan, de `Muslim Women's Bill', volgens welke de ex-echtgenote conform het islamitische gewoonterecht uitsluitend aanspraak maakt op drie maanden alimentatie.

Nu gingen de hindoes de straat op. Weer eens was bewezen dat de Congres-regering de moslims voortrok. Weer eens was bewezen dat de moslimminderheid een voorkeursbehandeling kreeg. Weer eens was bewezen dat de `achterlijke' moslim-wetgeving boven de moderne Indiase constitutie stond.

In deze protesten groeide de BJP, de partij van de huidige premier Vajpayee en zijn tweede man Advani. In rellen en pogroms met vele honderden doden vestigde de BJP een politieke hindoe-identiteit, dankzij een gemeenschappelijke vijand: de islam. Advani, nu minister van Binnenlandse Zaken, gaf onlangs toe dat zonder het Shah Bano-vonnis de BJP nu niet aan de macht zou zijn. Het was immers een kleine stap van Shah Bano naar het drama van Ayodhya, de bestorming van de Babri-moskee in 1992. Sindsdien is de BJP heer en meester in Uttar Pradesh. En dus in gans India.

Maar de tijden zijn veranderd. Bij de aanstaande verkiezingen in Uttar Pradesh, begin volgend jaar, zal de BJP volgens opiniepeilingen flink verliezen. Welvaart is niet gebracht. De gezondheidszorg is schandalig en het onderwijs is ook niet om trots op te zijn. Uttar Pradesh is nog altijd een van de armste staten van het land, met een mate van corruptie die geen enkele andere staat kan evenaren. En de huidige BJP-regering weet dat wie Uttar Pradesh verliest, uiteindelijk alles verliest.

Het is dus de hoogste tijd om de oude succesformule uit de kast te halen. Advani heeft persoonlijk de leiding genomen over de campagne in de deelstaat en in de komende maanden zal hard moeten worden gewerkt om de hindoes te verenigen achter de BJP. Daarvoor zullen de moslims andermaal moeten worden ontmaskerd als de werkelijke dreiging.

Vorige week hebben hindoes de Taj Mahal bestormd, om dit wereldwonder met de schoenen te betreden en de muren te bekladden met hindoeslogans. Hoge priesters roepen weer op een hindoetempel te bouwen waar de Babri-moskee stond. Een koran-vereniging die sympathiseerde met Osama bin Laden is verboden verklaard en bij de grens met Pakistan wordt weer gevochten. Terroristen in Kashmir worden neergeschoten de wereldwijde actie tegen terreur komt de BJP als een geschenk uit de hemel. In Uttar Pradesh kan men nu misschien weer winnen. En Shah Bano? Zij heeft uiteindelijk verloren, op meer fronten dan ze had kunnen vermoeden.