`Tolken zijn geen mislukte leraren'

Een aantal juridische tolken legt vandaag en morgen het werk neer. Ze willen meer erkening en meer loon.

Tolk Mandy Sikkens zit in de Amsterdamse rechtbank schuin achter de verdachte uit Sierra Leone, die met een vals paspoort geld zou hebben geprobeerd te innen bij een bank. Als de Afrikaan iets zegt, vertaalt ze de tekst hardop. Opmerkingen van de rechter of de officier van justitie tolkt ze simultaan op fluistertoon. ,,Het is inspannend werk'', vertelt Sikkens na de zitting. ,,Als enige in de zaal ben ík voortdurend aan het woord.''

Sikkens is een van de circa vierhonderd gerechtstolken, wier bond NGTV (Nederlands Genootschap van Tolken en Vertalers) voor vandaag en morgen een staking heeft afgekondigd. De werkonderbreking volgt op een ultimatum aan staatssecretaris Kalsbeek (Justitie). De bond eist dat alle thans bij rechtbanken geregistreerde gerechtstolken vóór 1 november als gespecialiseerde tolken worden erkend en dat hun uurtarief (nu minimaal 68 gulden bruto) naar 116 gulden wordt verhoogd, zoals al werd verwoord in een in 1998 door Justitie opgesteld document `Uitkomst onderhandelingen over tarieven tolken'.

Een woordvoerder van Justitie erkent het bestaan van dit document. ,,Maar het is door oud-staatssecretaris Cohen later misleidend genoemd. Er was volgens Cohen géén overeenkomst over de uurtarieven.''

Vanochtend voerde een groep tolken actie bij de Amsterdamse rechtbank. Volgens persofficier D. Radder zijn er vervangers gevonden voor de vertalers die aan de staking meededen.

Sikkens, adjunct-secretaris van de Sectie Gerechtstolken van het NGTV, zegt dat het ministerie de gerechtstolken ,,onderschat''. ,,De ambtenaren zien ons als bijklussende huisvrouwen en mislukte leraren'', meent ze. ,,Ze denken nog dat het 1980 is: juridisch tolken werd toen beschouwd als een burgerplicht. Een tolk nam vrij van zijn andere werk om de rechtbank te assisteren.''

Ze krijgt bijval van Carmen Meerdink, secretaris van de Tolkenbond Amsterdam. Meerdink wijst erop dat de Amsterdamse rechtbank, waar circa honderddertig vertalers werken, een tolkencommissie heeft die streng screent: ,,De commissie kijkt niet alleen naar de getuigschriften, maar óók naar de vaardigheden op een zitting. Zestig procent van ons werk bestaat uit simultaantolken. Lang niet iedereen die een taal beheerst, is geschikt voor dit werk.''

Sikkens denkt dat het ministerie niet langer onderscheid wil maken tussen basistolken en gerechtstolken. ,,Justitie wil basistolken op de rechtbanken inzetten, maar dat is niet goedkoper. Hun uurtarief is lager, maar de zitting duurt véél langer, omdat ze vaak niet simultaan kunnen tolken.'' Meerdink voegt daar aan toe dat de basistolken ook de ,,juridische terminologie'' niet kennen.

Een woordvoerder van Justitie zegt dat het vandaag een brief heeft verstuurd aan de vertalers waarin ,,de kwaliteitseisen van tolken in het algemeen worden vermeld. Ik kan niet aangeven of er basistolken bij de rechtbank gaan werken''.

Meerdink zit in een lezersruimte van de rechtbank, bij een trap waarvan tal van medewerkers gebruikmaken. ,,Ze zijn het allemaal eens met onze staking''. lacht ze. Meerdink krijgt steun van de passerende advocaat Pieter Bijen: ,,We kunnen de gerechtstolken niet meer missen''. Passant Cees Goes, officier van justitie, kent nog een anekdote uit de tijd dat de tolken hun vak niet altijd verstonden. Een rechter vroeg een verdachte iets van: `Zo meneer, dus u heeft schoon schip gemaakt'? De tolk maakte daar van: `Zo meneer, dus u gaat schepen schoonmaken?'

    • Guido de Vries