MOEILIJK AFSCHEID NEMEN VAN DE MARK

Duitsland neemt met weemoed en onbegrip afscheid van de munteenheid die na de oorlog uitgroeide tot het symbool van wederopbouw, Wirtschaftswunder en welvaart. De verantwoordelijke instanties hebben de Duitsers met de grootste moeite kunnen overtuigen. De D-Mark werd eigenlijk helemaal niet afgeschaft, jokten ze, maar geëxporteerd. Heel Europa zou in 2002 met D-Marken gaan betalen, ze heetten alleen euro's. Een overwinning van de Duitse sterke munt. Tientallen waardedalingen ten opzichte van de dollar later zijn veel Duitsers daar niet meer zo zeker van.

Vreemd eigenlijk dat de Duitsers zo hechten aan hun D-Mark. Het is de jongste munt van Europa – in 1998 werd de vijftigste verjaardag uitbundig gevierd. En het is bovendien een munt die Duitsland van de Amerikanen kreeg opgedrongen. De eerste jaren na de oorlog werd de Duitse economie steeds weer onderuitgehaald door een gierende inflatie. Er zat niets anders op dan nieuw geld te introduceren. De geallieerden probeerden de Sovjet-Unie van de noodzaak daarvan te overtuigen. Toen dat niet lukte, gingen ze hun eigen gang en kregen de westelijke sectoren (inclusief West-Berlijn) op zondag 20 juni 1948 hun eigen geld. De invoering was in het grootste geheim voorbereid en werd pas twee dagen voor die tijd bekendgemaakt. De bankbiljetten waren in de Verenigde Staten gedrukt. Amerikaanse militairen brachten ze naar de steden. Inkomens werden in een verhouding van één op één uitgekeerd, maar fanatieke spaarders hadden pech. Ze kregen voor iedere honderd Reichsmark slechts zes en een halve D-Mark.

Uiteindelijk gaf de nieuwe munteenheid, geholpen door het Marshall-plan en een drastische belastingverlaging, zo'n impuls aan de Duitse economie dat de snelheid waarmee die zich herstelde achteraf nog het meest op een wonder lijkt. Toen in 1990 de DDR-Mark vervangen werd door de D-Mark, bleef een dergelijk wonder uit. De Duitse economie heeft zich ook een decennium later nog niet van de schok hersteld. En veel Duitsers denken te weten waaraan het ligt: aan de uitverkoop van de geliefde D-Mark.

    • Paul Luttikhuis