Geschiedenis van religie is gedrenkt in bloed 1

Waar gaat historisch selecteren over in geschiedvervalsing? Deze vraag dringt zich op tijdens lezing van `Godsdienstoorlogen bestaan niet' van dr. W. van den Bercken (NRC Handelsblad, 29 september). Volgens hem zijn het ,,altijd politieke oorlogen, waar de heersende godsdienst de voor de hand liggende ideologische rechtvaardiging wordt''.

In een aantal gevallen, variërend van de christelijke kruistochten tot de islamitische veroveringsoorlogen, speelt godsdienst wèl een hoofdrol. De geschiedenis van de godsdienst wordt voornamelijk geschreven met de kleur rood. En wanneer we niet langer achterom kijken, maar kijken in het heden (denk aan de islamieten versus de katholieken in Indonesië, de moordpartijen in Afrika, de Talibaan in Afghanistan, enz.), moeten we constateren dat religie in vrijwel alle bloedige conflicten een rol speelt. In de geschiedschrijving, geschoeid op de theologische leest waar Van der Bercken voorstander van is, wordt onderscheid gemaakt tussen `goden' en `afgoden', waardoor alle godsdienstoorlogen veranderen in `afgodsdienstoorlogen'. Op dit onderscheid berust zijn betoog.

Indien de gelovigen Van den Bercken zouden volgen en dus wat hij voor `afgoderij' verslijt, zouden afleggen, en zich zouden beperken tot geloof in wat Van den Bercken onder `God' lijkt te verstaan, zou de wereld van de ene dag op de andere dag geseculariseerd zijn. Want een God die zich niets aan zijn gelovigen gelegen laat liggen, die zijn volgelingen straffeloos laat ombrengen, die niet gediend is van verering en gebed, is geen God meer in de betekenis die de overweldigende meerderheid van de gelovigen aan het woord `God' toekent. Van den Bercken reduceert God tot een synoniem van `niets'. Om niets zijn echter nog nooit oorlogen gevoerd.

    • F.A. Muller
    • Arnoud Gerits