De pirouettes van de Argentijnse tangocrisis

Argentinië is wanhopig op zoek naar een manier om zijn schuldencrisis op te lossen. De dreigende financiële ineenstorting werpt zijn schaduw over de rest van Zuid-Amerika.

President Cardoso van Brazilië belt naar Bush: `President, we hebben Bin Laden hier in onze hoofdstad gevonden.' Bush is in de wolken: `Geweldig. Dus hij zit in Buenos Aires! Ik stuur er onmiddelijk een kruisraket op af'.

De Braziliaanse grap zegt iets over Bush, maar ook iets over de gespannen verhoudingen tussen Brazilië en Argentinië, dat in een economische crisis verkeert. Brazilianen ergeren zich aan de houding van hun buren. Zo verweet de Argentijnse minister van Economie, Domingo Cavallo, de Brazilianen dit weekend opnieuw verantwoordelijk te zijn voor de financiële ellende van zijn land. Cavallo was woedend over het feit dat Brazilië twee jaar geleden de vrije wisselkoers met de Amerikaanse dollar heeft aangenomen, en hij dreigde alle samenwerking met het land te verbreken. ,,Brazilië permitteert zich de luxe met zijn munt te doen wat het wil, zonder zich te bekommeren over de gevolgen voor landen die hun nationale productie willen beschermen'', zei Cavallo.

,,Struisvogelpolitiek'', beet het Braziliaanse ministerie van Economische Zaken terug. Cavallo haalt zich de crisis zelf op de hals, door vast te houden aan de koppeling van één op één van de Argentijnse munt met de dollar. Brazilië trok zijn handelsvertegenwoordigers uit Buenos Aires terug, waardoor de handelsbesprekingen in het kader van de Mercosur nog verder in het slop kwamen dan ze al zaten.

Zo gaat het al maanden. Het klimaat in Zuid-Amerika wordt beheerst door de zogeheten tangocrisis in Argentinië. Op de financiële markten is de risicopremie al opgelopen tot 20 procent extra rendement, net iets onder die van Nigeria. De staatsschuld bedraagt meer dan 130 miljard dollar. Volgens Braziliaanse experts is er grote kans dat Argentinië deze maand zijn schuldbetaling moet staken.

,,Ze hebben het geld niet om de rente en aflossingen van november [van 1,8 miljard dollar, red.] te betalen'', zegt econoom Vieira de Faria van de Getúlio Vargas-stichting in Rio. Het land heeft nog geen 1 miljard dollar in kas. Een betalingsstop van Argentinië zal het hele continent de afgrond insleuren, voorspelt hij. Investeringen zullen opdrogen, het land krijgt de naam van `risicovol land', net als bijvoorbeeld Brazilië, Ecuador en Venezuela.

Dergelijke landen dragen er zelf toe bij dat ze als risicovol worden geclassificeerd, meent een econoom van Lloyds Bank in Brazilië, Odair Abate. Zo is de staatsschuld van Brazilië 10 procent hoger dan die van Argentinië. En de verhouding tussen staatsschuld en het bruto binnenlands product bepaalt mede het investeringsrisico. Toch meent Abate dat de zaken er in Argentinië fundamenteel anders voorstaan. ,,Wij hebben in Brazilië geen politieke crisis.''

Het politieke plaatje in Argentinië is somber. Verloren parlementsverkiezingen op 11 oktober. Een president zonder politieke steun, zelfs niet binnen zijn eigen partij. En een uit de militaire dictatuur afkomstige minister van Economische Zaken, met een steeds slechter wordende reputatie. Dat is de context waarbinnen de Argentijnse regering met de vakbonden en provincies onderhandelt over nieuwe `reddingsmaatregelen'. ,,Gewoon een pirouette'', zegt Sérgio Abranches, economisch commentator van de Jornal do Brasil over de nieuwe Argentijnse maatregelen. ,,Elke keer dat Cavallo politiek weer verzwakt is, kondigt hij een nieuw pakket aan.'' Dit is volgens de econoom het achtste pakket in twee jaar tijd. ,,Een paar dagen lang wordt de markt er optimistisch van, om dan nog dieper gefrustreerd te raken.''

Onduidelijk blijft hoeveel internationale steun Argentinië nog kan verwachten. De deuren van het Internationale Monetaire Fonds en de Amerikaanse Fed (centrale banken) werden vorige week in Cavallo's gezicht dichtgeslagen, toen hij om 10 miljard dollar extra kwam bedelen. Het IMF, dat dit jaar al 50 miljard dollar aan leningen verstrekte, wilde de minister niet eens ontvangen.

Fed-president Alan Greenspan zei dat de kortlopende leningen die landen als Argentinië blijven afsluiten om hun lange termijn problemen op te lossen een `bom' zijn `die op ontploffing wacht'. ,,Zeker in landen waar de reserves van buitenlandse valuta onvoldoende zijn, en de wisselkoers vast is'', bekritiseerde Greenspan het koppig vasthouden van Cavallo aan de koppeling met de dollar.

Het loslaten van de koppeling is niet leuk, omdat het de vrije val van de nationale munt betekent. Ook in Brazilië was tot twee jaar geleden de munt één op één aan de dollar gekoppeld. Maar door een speculatieve aanval moesten ze hun real vrijlaten. Nu moet men drie real voor een dollar betalen. Brazilië zou gelukkig zijn als ook Argentinië gedwongen wordt om zijn peso los te laten.

Commentator Abranches schreef: óf Cavallo valt, óf zijn peso. In Argentinië is het vooruitzicht dat Cavallo eerder zal vallen dan de door hem heiligverklaarde gekoppelde peso.

    • Marjon van Royen