Betuwelijn wordt fors duurder

De aanleg van de Betuwelijn zal het rijk voor aanzienlijk hogere kosten plaatsen dan voorzien. In de afgelopen zes, zeven jaar zijn de financiële ramingen al ruim verdubbeld, van vijf naar meer dan tien miljard gulden. Het einde is volgens de Algemene Rekenkamer nog niet in zicht.

Nu al is er een ongedekt tekort van 600 miljoen gulden, terwijl volgens de Rekenkamer ook niets terechtkomt van de deels private financiering waarvan de overheid altijd is uitgegaan. Dat betekent een tegenvaller van ten minste 1,5 miljard gulden. De Rekenkamer noemt de aanleg van de goederenspoorlijn in een vandaag verschenen rapport, ook na recente maatregelen, in financieel opzicht ,,een serieus risico''.

De controleurs van de overheid uiten in hun rapport scherpe kritiek op minister Netelenbos (Verkeer) en vooral op haar voorgangster Jorritsma (thans Economische Zaken) wegens de slordige aanpak bij dit omvangrijke infrastructurele project. ,,Bij de aanvang van de uitvoering van het project ontbraken veel noodzakelijke instrumenten en waarborgen ter beheersing van de kosten. In opzet zijn thans weliswaar voldoende instrumenten en waarborgen ter beheersing geschapen, maar bij de realisatie blijven serieuze risico's aanwezig dat de uitvoering niet tijdig en doelmatig plaatsvindt.''

Naast de genoemde tegenvallers is de Rekenkamer ook minder optimistisch over het effect van de versoberingen die Netelenbos in overleg met de Tweede Kamer heeft afgesproken.

In het rapport stelt de Rekenkamer dat de meeste en forse overschrijdingen zich hebben voorgedaan voor 1998, onder Jorritsma. Haar opvolgster Netelenbos heeft weliswaar een flink aantal maatregelen genomen om het project beter te kunnen beheersen, maar die bieden nog altijd onvoldoende garantie.

In het kort schetst het rapport het verloop van het project: in 1992 raamde men de kosten op 5 miljard gulden, acht jaar later was dat al opgelopen tot 10,3 miljard, terwijl in de begroting 9,7 miljard beschikbaar was. De enorme verschillen zijn volgens de Rekenkamer voor 30 procent veroorzaakt door prijsstijgingen en voor 10 procent door ,,omissies en onderschattingen''. Bijna 50 procent (2,5 miljard) van de meerkosten vloeit voort uit aanpassingen waar onder meer de Kamer op heeft aangedrongen, zoals aanscherping van de geluidsnormen of de aanleg van een tunnel. [Vervolg BETUWELIJN: pagina 7]

BETUWELIJN

Minister zoekt nog partners

[Vervolg van pagina 1] Minister Netelenbos van Verkeer onderschrijft de conclusie dat het project rommelig is voorbereid. Ze verwacht evenwel veel van de verbeteringen die onder haar leiding zijn aangebracht. ,,De effecten hiervan hebben nog niet overal tot een superaanpak geleid, dat zien wij ook wel. Daar is tijd voor nodig'', aldus een woordvoerder van het ministerie.

De minister is het niet eens met de de Rekenkamer dat de private financiering van de Betuwelijn ,,op dood spoor''is beland. De hiervoor berekende 1.5 miljard gulden wordt nu voorgefinancierd, maar de minister gaat volgens de woordvoerder onverdroten door met het zoeken naar partners.

Het rapport over de Betuwelijn schetst een onthutsend beeld van de wijze waarop de uitvoering van het karwei is aangepakt. De onderzoekers stellen vast dat het rijk veel te licht heeft gedacht over het verplaatsen van bestaande (gas)leidingen en kabels. Dat is een zaak die met regionale, lokale overheden en met nutsbedrijven of andere ondernemers moet worden besproken en georganiseerd.

Vorig jaar moest de minister vaststellen dat deze werkzaamheden ,,overal achter liep op de planning''. Het vormde, zo stelde Netelenbos vast, ,,een van de grootste risico's voor de voortgang van de gehele Betuweroute''.

Ook de kosten van dit ene onderdeel stegen de jaren dat het project nu loopt aanzienlijk: van 208 miljoen gulden in 1994 naar 285 miljoen vorig jaar. Dat is ruim 40 procent.