Veel uitzendwerk via `sofi-fraude'

Veel illegalen proberen met gestolen sofinummers via uitzendbureaus aan de slag te komen. ,,De pakkans is zo klein dat illegalen het blijven proberen.''

Hoe vervelend het is om slachtoffer te zijn van sofi-nummerfraude, weet een inwoner van Den Haag maar al te goed. Zijn paspoort werd een half jaar geleden gestolen. Hij deed hier direct aangifte van bij de politie. Enkele weken geleden ontving de inwoner die anoniem wil blijven, een brief van het GAK waarin stond dat hij bij drie verschillende, voor hem onbekende, uitzendbureaus had gewerkt; Coulant in Weert, Adecco in Tilburg en Eksakt in Tilburg.

Waarschijnlijk hebben deze uitzendbureaus als legitimatiebewijs een fotokopie van het paspoort met een foto van de fraudeur erop- geaccepteerd, vermoedt voorlichter W. Bastiaanse van het GAK. Dit uitvoeringsorgaan is samen met de Belastingdienst bezig met een onderzoek naar fraude van onder meer sofi-nummers. Uit dat onderzoek blijkt dat werkgevers vaak genoegen nemen met een paspoortkopie als legitimatiebewijs. ,,We hebben werkgevers regelmatig erop gewezen dat dit gevaarlijk is. Dat gaat goed tot ze bij controles tegen de lamp aan lopen'', aldus de voorlichter.

Maar H. van Haren, woordvoerder van Adecco, meent dat dit uitzendbureau voor de legitimatie van de vermeende Hagenaar geen kopie van het paspoort gebruikt heeft. ,,De cliënt had het gestolen paspoort bij zich met zijn eigen pasfoto erop geseald,'' aldus Van Haren. ,,Het zag er heel echt uit. Omdat het sofi-nummer bij dit paspoort zat, konden we niet zien dat we hier te maken hadden met een illegale werknemer. Toen de echte Hagenaar opbelde om het probleem uit te leggen, hebben we meteen de vreemdelingendienst ingelicht.''

Volgens T. van Gijzel-van der Putt, manager van Adecco heeft het uitzendbureau vaker te maken met illegalen die via een vervalst sofi-nummer of paspoort bij dit uitzendbureau in dienst treden. Van Gijzel: ,,Het is soms erg moeilijk om te zien of iemand met een bruine huidskleur op een donkere foto wel de persoon is die voor je staat. Bij enige twijfel bellen we de vreemdelingendienst op, maar het is van de zotte om iedereen te checken. Dan zouden mensen zich gediscrimineerd voelen.''

Bij het Tilburgse Uitzendbureau Eksakt heeft de helft van het aantal mensen dat zich in wil laten schrijven, geen verblijfsvergunning of is illegaal in Nederland, ,,waarschijnlijk omdat we hier twee asielzoekerscentra in de buurt hebben'', vermoedt een woordvoerster. De vreemdelingendienst heeft volgens haar dan ook wekelijks contact met Eksakt. ,,De vreemdelingendienst geeft ons tips om te zien of een document vervalst of echt is.''

De praktijk bij Eksakt is volgens de landelijke branche voor uitzendbureau's (AMU) geen uitzondering. Volgens een woordvoerder hebben alle uitzendbureaus op aanzienlijke schaal te maken met sofi-fraude door illegalen die op deze manier toch aan werk willen komen. ,,De pakkans is zo klein dat illegalen het blijven proberen.''

Eksakt-directeur, M. Kesteloo, zegt dat het voor een uitzendbureau ,,onmogelijk'' is om illegalen buiten te houden. ,,We zijn geen specialist in paspoorten.'' Kesterloo weet niet hoe de pseudo-Hagenaar zich geïdentificeerd heeft, maar durft met zekerheid te beweren dat de man niet enkel met een kopietje van zijn paspoort te werk is gesteld. ,,Dat doen wij nooit.''

Toch lopen uitzendbureau's en werkgevers risico als zij onvoldoende alert zijn op sofi-fraude. Wie door de arbeidsinspectie betrapt wordt op het in dienst hebben van illegaal personeel, loopt het risico van 2000 gulden per illegale werknemer. Op onvoldoende controle op de authenticiteit van paspoort of sofi-nummer staat geen aparte boete, aldus een woordvoerster van het ministerie van sociale zaken. ,,Maar we hebben als gevolg van recente controleacties inderdaad het vermoeden dat sofi-fraude in het illegale arbeidscircuit veelvuldig voorkomt, met name bij uitzendbureaus en loonbedrijven.

Volgens directeur J. Verheijen van uitzendbureau Coulant worden illegalen ook steeds geraffineerder in hun methodes om de wet op de identificatieplicht te omzeilen. ,,We krijgen wel tips van de vreemdelingendienst, maar een maand later veranderen de illegalen hun methoden en zijn die tips onbruikbaar.''

De gedupeerde Hagenaar met zijn gestolen paspoort moet nu elke keer aan de Belastingdienst bewijzen dat hij niet op de eerdergenoemde plekken gewerkt heeft. De meest voor de hand liggende oplossing. Een nieuw sofi-nummer – een oplossing die het slachtoffer ideaal lijkt – wordt volgens de Belastingdienst alleen bij hoge uitzondering verstrekt. ,,Een sofi-nummer is onlosmakelijk aan een persoon gebonden'', aldus een woordvoerster. ,,Je krijgt het bij je geboorte en het blijft in principe bij je tot je dood.''