Franse cinema gedurfd

Het hele jaar door zijn er thema- en landenfestivals in filmhuizen te zien. Soms leidt deze niet aflatende festivalisering tot oververmoeidheid. Zo niet bij Ciné Premières, het festival gewijd aan de recente Franse film, dat dit jaar zijn vijfde editie beleeft. Doel van het festival is om een zo groot mogelijke variëteit te laten zien aan Franstalige producties (23 waaronder drie Canadese). De kwaliteit van de selectie uit de Franse productiedrift (in 2000 171 films) is indrukwekkend.

Op het afgelopen Nederlands Film Festival was een recordaantal van 23 lange speelfilms te zien en het is instructief om als gedachte-experiment ze te vergelijken met het hier gebodene. Met een ander subsidiesysteem en zonder gunstige cv-maatregelen is het niveau constanter en gedurfder dan de steeds minder Nederlands wordende polderfilms. Het aantal genrefilms blijft beperkt tot een aantal policiers (Les rivières pourpres van La haine-regisseur Mathieu Kassovitz, Scènes de crimes), komedies en de in Frankrijk zo populaire kluchten. De nadruk ligt op een cinema waarin de psychologie van karakters vooropstaat. Personages zijn nooit eenduidig en hun handelingen zijn onvoorspelbaar. Deze naturalistische gelaagdheid levert een aantal mooie films op. In Philippe Le Guays Trois huit gaat Pierre in een flessenfabriek werken. Vanaf dag 1 wordt hij getreiterd en gejend door collega Fred. De vraag wat dit doet met Pierre's psyche is belangrijker dan de uiteindelijke catharsis. In het meer caleidoscopische Mercredi, folle journée van Pascal Thomas gebeurt, ondanks de vele personages, iets soortgelijks. Motivaties van karakters blijven onbestemd, ze doen domme dingen en in al hun raadselachtigheid blijven ze vooral mens. Qua stijl zijn de films soms minimalistisch, zoals het breekbare Rue du retrait, soms exuberant (Les jolies choses naar een boek van Virginie Despentes), maar altijd tonen ze aan dat de Franse film stevig in de Europese humanistische traditie geworteld staat. Het wordt dan ook tijd dat het cliché over praterige relatiedrama's voor eens en altijd op stal gaat.

Ciné Premières. Frans Film Festival (31 okt. t/m 15 nov.). In Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Nijmegen, Groningen en Leeuwarden. Voor programma per stad, zie www.cinepremieres.nl