China lanceert een grote onbekende

Hu Jintao is de buitenwereld niet goed bekend. Toch wordt hij op zijn rondreis door Europa ontvangen door leiders als Tony Blair, Jacques Chirac en Gerhard Schröder. De demonstranten die zich eergisteren verzamelden bij 10, Downing Street in Londen toen de Britse premier Blair Hu daar ontving, weten wel wie hij is: Hu is een misdadiger die zijn handen vuil heeft gemaakt door in Tibet mee te werken aan de onderdrukking van het Tibetaanse volk. Als partijchef van Tibet van 1988 tot 1992 was hij namelijk verantwoordelijk voor de onderdrukking van de onafhankelijkheidsacties in 1988 en 1989.

De betogers beschuldigden Blair ervan ,,onderdak te verlenen aan terroristen'' door Hu te ontvangen.

China ziet Hu heel anders: hij is de gedoodverfde kandidaat voor de opvolging van de huidige president Jiang Zemin, en hij moet zich tijdens zijn eerste reis naar West-Europa zien te profileren als een leider van internationale statuur die op voet van gelijkheid kan omgaan met zijn gastheren. Het is het eerste bezoek van een hoge Chinese leider aan West-Europa na de aanval op Amerika van 11 september. Daarmee krijgt het bezoek meer inhoudelijk belang dan waar China wellicht op had gehoopt. Het bezoek van Hu werd nog voor 11 september op de agenda gezet.

Voor China lijkt het vooral belangrijk dat Hu in China zelf overtuigend overkomt als toekomstig partijleider.

Tijdens het 16de partijcongres in het najaar van 2002 zal Jiang Zemin naar verwachting zijn rol als secretaris-generaal van de communistische partij opgeven, in 2003 legt hij waarschijnlijk zijn functie als president neer. Hu moet hem in beide functies opvolgen.

Anders dan Jiang Zemin en Deng Xiaoping heeft de 58-jarige hydro-elektrisch ingenieur nooit buiten China gewoond. Hij is opgeleid aan de prestigieuze Qinghua-universiteit en beschikt volgens ingewijden over een fotografisch geheugen. Dat leidt niet altijd tot de meest interessante uitwisselingen: een buitenlandse diplomaat die Hu heeft ontmoet meldde tegenover de Far Eastern Economic Review dat Hu een hele reeks statistische gegevens en partijfuncties opdreunde zonder daar enig commentaar aan toe te voegen. De diplomaat meldde dat Hu `geen persoonlijkheid' toonde.

Ook op het persoonlijke vlak is er heel weinig over hem bekend. Hij schijnt te houden van ballroom-dansen, van films en van tafeltennis, maar veel is er over hem niet in de openbaarheid gekomen.

Hu Jintao werd in 1992 door de toenmalige Chinese leider Deng Xiaoping aangewezen als opvolger van Jiang, maar sindsdien heeft hij zich nauwelijks in het openbaar geprofileerd. Hij bezoekt tussen 28 oktober en 11 november achtereenvolgens Groot-Brittannië, Spanje, Frankrijk en Duitsland. Eerder bezocht hij Rusland. Het bezoek biedt de Europese leiders de mogelijkheid om deze grote onbekende nader te leren kennen.

Of hij echt de nieuwe leider van China zal worden valt nog te bezien. Sinds de communisten in 1949 in China aan de macht kwamen, is de machtsoverdracht altijd problematisch verlopen: geen enkele van de gedoodverfde opvolgers van China's nationale leiders is werkelijk aan de macht gekomen.

De bedoelde opvolger van Mao Zedong, Hua Guofeng, werd in 1976 aan de kant geschoven door Deng Xiaoping. Hu Yaobang en Zhao Ziyang, liberalen die genoemd werden als opvolgers van Deng, moesten na studentendemonstraties in 1986 en 1989 het veld ruimen, waarop de conservatieve Jiang Zemin aantrad.

De grootste concurrent voor Hu lijkt Zeng Qinghong, die Jiang in 1997 op zijn bezoek aan de VS vergezelde als chefstaf. Zeng is hoofd van het invloedrijke Departement voor Organisatie van de partij. Hij staat dicht bij Jiang, en onderhoudt goede en directe contacten met de VS.

Zeng was nauw betrokken bij de organisatie van het bezoek van president Clinton aan China in 1998, en sindsdien benaderen hoge Amerikaanse ambtenaren president Jiang soms direct via Zeng, en niet via het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Zijn formele positie binnen de partijhiërarchie is echter niet erg hoog. Zo is hij geen permanent lid van het politburo. Maar in een land waar informele netwerken zeker zo belangrijk zijn als formele posities, is het presidentschap voor Hu zeker nog geen gelopen race.