Genvoedsel bedreigt arme boer

Gentechnologie lost het wereldvoedseltekort niet op, zeggen experts van het zuidelijk halfrond. Het `tegengeluid' in het debat over voedsel.

Echte voorstanders van genetisch gemodificeerd voedsel waren er niet op de conferentie `De keerzijde van biotechnologie'. Reeds de ochtendvoorzitter concludeerde, vooruitlopend op de slotverklaring, dat het tijd is ,,de valse beloften te erkennen van de gentechnologie''. Applaus volgde. ,,Goede conclusies'', fluisterde de zaal.

Het was met recht een `tegenconferentie', die vijftien maatschappelijke organisaties gisteren onder aanvoering van Greenpeace, Natuur en Milieu en Hivos wijdden aan voor- en vooral nadelen van gentechnologie in de voedselproductie. Tégen het `officiële' maatschappelijke debat dat D66-senator Jan Terlouw organiseert in opdracht van het kabinet. Daarin komen tegenstanders onvoldoende aan het woord, vinden zij, en is te weinig oor voor vertegenwoordigers van het zuidelijk halfrond.

Sprekers uit bijvoorbeeld Brazilië en India speelden gisteren dan ook de hoofdrol in het `alternatieve' debat. De vraag die zij bespraken was niet onder welke voorwaarden gentechnologie voor consumenten hier acceptabel is de vraag van Terlouw maar óf gentechnologie wenselijk is, in wereldverband. Opvallend was dat zij weinig woorden wijdden aan gezondheidsrisico's van gentech-voedsel, die in Europa veel aandacht trekken. Greenpeace speelt daar met de banvloek `Frankensteinvoedsel' nadrukkelijk op in.

De genodigde experts richtten hun pijlen in het bijzonder op een argument dat onder meer bij de wereldvoedselorganisatie FAO en de Verenigde Naties steeds vaker klinkt: gentechnologie is onvermijdelijk om de te verwachten voedseltekorten in de wereld op te vangen. Onzin, oordeelde de Indiase publicist Devinder Sharma. ,,India heeft een overschot van 60 ton granen, maar toch gaan 320 miljoen mensen elke avond hongerig naar bed.'' Hij betoogde dat moderne technologie er vooral toe leidt dat de voedselindustrie, geholpen door westerse politici, kleine boeren buitenspel zet om zélf honger en armoede te bestrijden. Westerse bedrijven bezitten bijna alle patenten op genetisch gemodificeerde zaden en krijgen de productie in de wereld steeds meer in hun greep. De internationale regels over intellectueel eigendom kregen dan ook veel kritiek.

Veel instemming ontmoette de Indiase plantenfysicus Zeyaur Kahn, met een pleidooi voor een afgewogen afwisseling van gewassen die Afrikaanse boeren veel plagen en honger kan besparen. Zijn filmpje `An African Succes Story' vormde een naadloze opmaat voor de middag, waar de opstelling van de Nederlandse regering aan de orde kwam. Conclusie van de maatschappelijke organisaties: snel aansluiten bij Europese landen die voorlopig alle nieuwe toepassingen van gentechnologie tegenhouden, en heroverwegen van reeds toegelaten proeven en teelt.