Dezelfde man als vroeger

Het is donker; we horen gepiep en gesteun, maar zien niet meteen waar het vandaan komt. Dan gaat ergens de deur van een ijskast open en wordt het hoofd belicht van een man die er met uiterste krachtsinspanning een fles water uit haalt. En nu zien we een flits van diezelfde man in een tv-uitzending uit 1977, toen hij als tv-directeur van de VPRO zijn dankbaarheid uitsprak over het succes van een ledenwerfactie. Dit is Arie Kleywegt, de hoofdpersoon van de korte documentaire Lord Parkinson die vanavond door de IKON wordt vertoond.

Kleywegt, die in maart overleed, werd in zijn tachtigste levensjaar gefilmd door Ineke Hilhorst, die hem ,,mijn vriend en voormalige geliefde'' noemt. Hij leed aan de ziekte van Parkinson en was bereid de gevolgen daarvan aan haar camera te tonen. Waarom hij dat wilde had ik hem graag horen vertellen. Aan zijn eloquentie ontbrak immers nog niets; wat hij over zijn ziekte vertelt – wat hem was overkomen en wat hij dagelijks onderging – is uiterst beeldend en verraadt verslaggeversprecisie. Als vakman moet hij ook exact hebben geweten welke indruk hij in zo'n film zou maken. Hij was ook voluit bereid eraan mee te werken.

In het programma De gids onthulde Ineke Hilhorst vorige week dat de nachtelijke scène bij de ijskast geënsceneerd was. Kleywegt had haar verteld dat hij 's nachts vaak zijn bed uitkwam. Maar uiteraard kon de camera daar niet op wachten. Toen heeft hij het nagespeeld. Des te spijtiger dat hij over zijn bereidwilligheid niet aan het woord komt.

Lord Parkinson is aanvankelijk aangeboden aan de VPRO, omdat Kleywegt daar zo'n belangrijk man is geweest. Maar dat men niet onmiddellijk toehapte, kan ik me wel enigszins voorstellen. Kleywegt is hier nu eenmaal teruggebracht tot de status van patiënt. De film gaat niet over zijn omroepverleden. We zien hem – zittend op de vloer van zijn zorgflat – kijken naar een interview dat Willem Duys in 1963 met hem had, toen hij net terug was uit Amerika om verslag te doen van de begrafenis van Kennedy. Maar voordat hij daarover iets zou kunnen zeggen, valt hij om. Zijn dochter Ariane moet eraan te pas komen om hem weer overeind te helpen. En buiten beeld horen we Ineke Hilhorst vragen: ,,Lieverd, kunnen wij dit wel?'' In die intimiteit hoort ook het schokkerige beeld; ze kan de camera op dat moment niet meer stil houden.

Dat zijn ontluisterende scènes, en toch hield Kleywegt moed. ,,Het leven is altijd leuk'', zegt hij elders in de film. ,,Onder alle omstandigheden is er iets van te maken.'' Geen wonder dat Ineke Hilhorst ,,dezelfde man als vroeger'' in hem blijft zien.

Wie die man was komen we echter nauwelijks te weten. Dit gaat over de Parkinson, en de bewonderenswaardige manier waarop deze man daarmee omgaat. De film is dan ook geproduceerd door de Parkinson Patiënten Vereniging en goeddeels gefinancierd door het Prinses Beatrix Fonds, omdat die daar blijkbaar goede voorlichting in zagen. Dat de hoofdpersoon sterverslaggever bij de VARA en later directeur van de VPRO is geweest zal voor hen niet voorop hebben gestaan. En dat wreekt zich dus een beetje.

Lord Parkinson, IKON, Ned.1, 22.20-22.47u.