De gong voor de laatste ronde

Het moet een luidruchtige boel zijn geweest, de effectenhandel die in de eerste helft van de zeventiende eeuw in de open lucht op gang kwam in de Koopmansbeurs aan het Amsterdamse Rokin. De Verenigde Oostindische Compagnie had in 1606 de primeur met de uitgifte van wat als het eerste aandeel ter wereld wordt beschouwd. En hoewel het termijncontract in allerlei vormen al veel langer in zwang was, geldt ook de eerste verhandelbare optie als een Amsterdamse financiële innovatie.

Binnenkort wordt het doodstil op Beursplein 5, sinds 1914 de plaats waar in aandelen werd gehandeld. De aandelenhandel was al van `de vloer' naar het computerscherm overgegaan. De optiehandel met de schreeuwende handelaren in hun kleurige jasjes verhuisde in 1998 van het Rokin naar het beursgebouw en hield het stereotiepe beeld van de `beurs' nog even in leven. Maar ook de opties gaan, met een nieuw handelssysteem, over op het scherm. In november begint de eerste fase. Daarna moeten de televisiejournaals, die de kijker totnutoe met shots van de optiebeurs om de tuin leidden als het nieuws in werkelijkheid om de aandelenbeurs ging, naar iets anders uitkijken. En wat moet de schrijvende pers nog met de symbolen `Damrak' en `Beursplein 5'?

Het verdwijnen van de vloerhandel is echter niet de enige oorzaak van de komende stilte. Sinds de beurs samen met Brussel en Parijs opging in Euronext, bekleedt Amsterdam een juniorpositie. De NV Euronext is wel Nederlands, maar Euronexts hoofdkantoor staat in Parijs, een Fransman is topman, de aandelen noteren op de Parijse beurs en het handelssysteem is sinds gisteren Frans.

Alleen bij de optiehandel bleef Amsterdam binnen het nieuwe bedrijf dominant. Maar nu Euronext gisteren is uitverkoren om de Londense derivatenbeurs LIFFE te kopen, sneuvelt ook dit laatste bastion: LIFFE heeft bedongen de leidende rol te spelen.

George Möller, de Nederlandse nummer twee van Euronext, benadrukt de blijvende rol die Amsterdam bijvoorbeeld als kenniscentrum zal spelen. Ten dele heeft hij gelijk: Amsterdam is een financieel centrum op nationale schaal, en zal dat voorlopig wel blijven. Maar het heeft weinig zin om Beursplein 5 groter te maken dan het is. Brusselisering, in lijn met de kwijnende positie die de Belgische beurs al langer heeft, ligt voor de hand. Buitenlandse bedrijven kopen Nederlandse beursfondsen. De schaalvergroting onder Europese beurzen is onvermijdelijk, en kleintjes als Amsterdam gaan op in een groter verband zonder dat een ,,eigen'' markt nog als nationaal belang wordt beschouwd. Tradities sneuvelen, ook al zijn ze vier eeuwen oud.