Waar is Solana?

Het valt voor regeringsleiders dezer dagen niet mee op reis te gaan. Men moet de kleuren van zijn omgeving aannemen om serieus te worden genomen. Clinton trok zijn gasten een bomber jack aan, Jiang Zemin koos in Shanghai voor een Chinees kostuum. Tijdens de Europese top in Amsterdam dwong premier Kok zijn collega's de fiets te nemen. Zelf werd hij in Eritrea door het Nederlandse detachement daar uitgenodigd voor een ongemakkelijk kameelritje. Op bezoek bij Afghaanse vluchtelingen in Pakistan kreeg Kok dit weekeinde een tulband op het hoofd gedrukt. De kameleontische mode levert rare plaatjes op die de aandacht op de reizende politicus vestigen. Boze Haagse tongen beweren dat dit het enige doel van Koks bezoek aan het oorlogsgebied was. De tulband kwam van pas. De lijdzaamheid waarmee politici zich in de vreemdste outfits laten fotograferen, versterkt de verdenking dat het hun om de publiciteit begonnen is.

Het vluchtelingenprobleem in Afghanistan en Pakistan vergt desondanks internationale aandacht. Het is een oud vraagstuk met nieuwe facetten. Over de oorzaak dreigt een herhaling van de discussie die zich ten tijde van de Kosovaarse uittocht voltrok: worden de mensen op de vlucht gedreven door het heersende regime en de lokale omstandigheden of zijn het de bombardementen waarvoor zij huis en haard verlaten. De vele politici uit het Westen die zich langs de Pakistaanse vluchtelingenkampen haasten, doen er het zwijgen toe. Het gaat nu om het lenigen van de eerste nood, luidt hun boodschap, niet om de vraag waar die nood uit voortkomt.

In het diplomatieke `free for all' was er inderdaad geen reden voor Kok om thuis te blijven. Maar de afwezigheid van de Europese Unie onder de belangstellenden is toch opvallend. Het Gemeenschappelijke Buitenlandse en Veiligheids Beleid was volop actief tijdens de Macedonische crisis. Dankzij het optreden van Solana, de officiële vertolker van dit beleid, kon geen misverstand ontstaan over de eensgezindheid binnen de Europese Unie. Loepzuiver sloten zijn activiteiten bovendien aan bij die van de NAVO, Solana's vorige werkgever. Bijna hand-in-hand trokken Solana en zijn opvolger als secretaris-generaal, Lord Robertson, langs de verschillende Macedonische crisishaarden om vrede te stichten.

In Pakistan echter wordt de winst weer uit handen gegeven. Diplomatieke doelmatigheid is goed voor de Europese periferie, maar is kennelijk niet bedoeld voor het verdere buitenland. In de strijd tegen Osama bin Laden en de Talibaan kunnen de lidstaten van de Europese Unie de verleiding niet weerstaan zich ook ten opzichte van elkaar te profileren. Oorlogvoeren blijkt nog steeds een nationale zaak, ook als men zich beperkt tot hulpverlening aan de slachtoffers.