Veel emotie over foute Nederlanders

Gré wandelt met haar dochter langs een weiland. Ze vertelt over haar overleden man, de vader van haar dochter, en dat is moeilijk. Als ze even later op de plek des onheils staat houdt ze het niet meer droog. Na meer dan een halve eeuw ziet ze, gevolgd door een camera van Andere Tijden, voor het eerst weer de Duitse bunkers waarin haar man gevangen zat.

,,Denk je dat papa hier rondgelopen heeft?'', vraagt de dochter, in het gras voor een van de bunkers.

,,Ik denk niet dat ze zover mochten lopen kind'', zegt de moeder.

Nu Gré de bunkers heeft gezien mag er wat haar betreft een bulldozer overheen. Zand over de geschiedenis. Want: ,,Dit doet me erg pijn aan mijn hart.''

De bunker waarin Gré's man, Jelle, werd opgesloten was van Duitse makelij. Maar de Tweede Wereldoorlog was al ten einde toen hij daarin terecht kwam. Jelle Brouwers, onderwijzer van beroep, was namelijk `fout' in de oorlog. Hij was lid van de NSB en werkte voor de nationaal-socialistische Winterhulp. De Duitse bunkers deden dienst als gevangenis voor collaborateurs.

Er blijven steeds minder mensen over die de Tweede Wereldoorlog bewust hebben meegemaakt en daar over kunnen vertellen. Maar de belangstelling voor '40-'45 blijft groot, gezien de gestage stroom boeken, tentoonstellingen en documentaires. Verzetsstrijders, joden, dwangarbeiders, zigeuners, Indiëgangers mochten de afgelopen jaren, soms voor het eerst, hun verhaal vertellen.

NSB'ers, en hun familieleden, hebben Kok nog niet om excuses gevraagd voor de manier waarop zij na de oorlog werden behandeld. Maar voorzichtig doen ze af en toe hun mond open. Dat is goed, want hun verhalen zijn ook nodig voor een goed begrip van de geschiedenis. Bij die geschiedenis horen ook de strafkampen voor `foute' Nederlanders na de oorlog.

Bij het uitdelen van straffen aan collaborateurs werden in de chaos van na de oorlog vast en zeker fouten gemaakt. Of in ieder geval was er sprake van meten met twee maten. Wat irriteert aan deze uitzending van Andere Tijden is dat we daarover niets te weten komen. De kijker krijgt veel emotie en weinig informatie. Wat deed onderwijzer Brouwers precies bij de Winterhulp? Ging hij daarbij omdat, zoals zijn vrouw vertelt, de burgemeester hem daar op een dag toe uitnodigde? Was het een manier om in zijn levensonderhoud te voorzien? Of gelóófde hij in de nationaal-socialistische zaak? Wat werd hem na de oorlog exact verweten? Had hij mensen verraden? Of werd hij gewoon zwaar gestraft?

Deze vragen komen niet of nauwelijks aan de orde. ,,Het ging slecht'', zegt zijn vrouw, ,,ik denk dat dat ook bij mijn man in het onderwijs zo is geweest.'' En haar ouders hadden Duitse knechten en Duitse dienstmeiden, want ze woonden vlak aan de grens. ,,Maar van thuis heb ik niks meegekregen, van de hele politiek niet.''

Andere Tijden: een NSB-vrouw vertelt, VPRO/NPS, dinsdag, Ned.3, 20.30-21.00u.